Kurumlardan Torba Enerji Kanununa Gelen Görüşler

TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonunda görüşülen “Elektrik Piyasası Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi ile ilgili komisyona sunulan kurum görüşleri:

1- Ekoloji Birliği Görüşü

2- TEMA Vakfı Görüşü

3- Çanakkale Kent Konseyi Görüşü

4- TÜSİAD

5- ELEKTRİK ÜRETİCİLERİ DERNEĞİ

6- ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI

7- EGEÇEP – Ege Çevre Platformu

8- MADEN MÜHENDİSLERİ ODASI

9- TMMOB MADEN MÜHENDİSLERİ ODASI JEOTERMAL KOMİSYONUNUN 26. VE 27. MADDEYE İLİŞKİN GÖRÜŞLERİ

 


ELEKTRİK PİYASASI KANUNU İLE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ HAKKINDA BİLGİ NOTU

Söz konusu kanun teklifi, aşağıda yer alan kanunlarda değişiklik öngörmektedir:

  1. 3065 Sayılı KDV Kanunu
  2. 3213 sayılı Maden Kanunu
  3. 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu
  4. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu
  5. 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına

İlişkin Kanun

  1. 6446 Sayılı Elektrik Piyasası Kanunu
  2. 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu

Kanun teklifinin incelenmesi sonrasında her madde ile ilgili hazırlanan değerlendirme aşağıda yer almaktadır:

1. Madde: 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununa geçici madde eklenerek; 4646 Sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu Ek-1 madde kapsamında yapılan devirler KDV’den muaf tutulmak isteniyor.

2. Madde: 3213 sayılı Maden Kanunu’nun 13’üncü maddesinde değişiklik yapılarak; mevcut yasada ocak ayında yatırılması gereken ruhsat bedelinin eksik yatırılması ha linde bedelin yatırılmayan kısmının iki katı Haziran sonuna kadar yatırılır ibaresi yerine iki katı yerine “yasal faizi” ile ödenir ibaresi getirilmiştir. MAPEG tarafından yatırımcılara yapılacak ödemelerde önceden yatırımcıların devlete olan vadesi dolmuş borçları düşürülüp kalan ödenirken ve borcu yoktur belgesi aranırken, şimdi bazı borçlar için “borcu yoktur” belgesi aranmayacak, yani devlet alacağını görmezden gelecek ve takip etmeyecek bu da devletin gelir kaybına yol açacaktır. Şirketlere yapılan bu kıyak madenciliği geliştirmek olarak nitelenmektedir.

3. Madde: 3213 sayılı Kanunun 24 üncü maddesinde yapılmak istenen değişiklik ile 3213 Sayılı Maden Kanunu kapsamında Ruhsat Uzatımı başvurusu yapıldıktan sonra, Ruhsat uzatımının kesinleşmesi beklenilmeksizin Bakan onayı ile 12 aya kadar faaliyet izni verilecektir. Diğer bir ifade ile ruhsatsız bir şekilde çalışmanın önü açılmaktadır. Bu durumda henüz ruhsatı uzatılmamış olan Alamos Gold gibi firmalara 12 ay ruhsatsız çalışma hakkı tanınabilecektir.

4. Madde: 3213 sayılı Maden Kanunun ek 1 inci maddesinde yapılmak istenen değişiklik ile söz konusu kanun uyarınca rödavans sözleşmesi kapsamında yapılan devirlerde önceki ruhsat hakları aynen yeni devir sahibi için de geçerli sayılmaktadır.

5. Madde: 3213 sayılı Kanunun ek 15 inci maddesinde yapılmak istenen değişiklik ile Maden Kanunu kapsamında yapılan madencilik faaliyetlerinde işletme izni sahası dışında mücavir alanlara taşma durumunda TCK kapsamında işlem yapılmakta iken, yeni değişiklik ile “Ruhsat sahası” dışındaki mücavir alanlara taşma halinde işlem yapılması öngörülmektedir. Bu durum ÇED mevzuatına aykırıdır. Ruhsat sahipleri, ancak ÇED alanı ve İşletme İzni Alanı içerisinde faaliyette bulunabilirler, ÇED Alanı ve işletme iznş alanı dışında faaliyette bulunamazlar. Bu durum, ÇED izni olmaksızın Ruhsat alanı içerisinde faaliyete izin verilmek anlamına gelir. Ruhsat sahası sözcüğü “ÇED İzin Sahası” veya İşletme İzin Sahası olarak değiştirilmelidir.

6. Madde: 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanununun 3 üncü maddesinde yapılmak istenen değişikilik ile üretici tanımı genişletilmekte, yerli üreticilere doğrudan dağıtım şebekesine bağlanma ve satış olanağı sağlanmakta, Organize Toptan Doğal Gaz Satış Piyasası (OTSP) kurulmaya çalışılmaktadır.

1

7. Madde: 4646 Sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu’nun 4. Maddesinde yapılmak istenen değişiklik ile üretim şirketleri iletim lisansı almadan doğrudan dağıtım hatlarına bağlantı yapabilecekler. İhracatçı şirketler iletim lisansı almadan satış yapabilecekler. Belediyeler meclis kararları ile imar planı olmayan yerlerde ve yollarda doğal gaz dağıtım hatlarının yapılmasına olanak tanıyacak, hatların değişmesi gerektiğinde bununla ilgili masrafların bazıları belediyeler tarafından yapılacaktır.

8. Madde: 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu’nun 7 nci maddesinde yapılan değişiklik ile Organize Doğal Gaz Satış Piyasası’nın güçlendirilmesi, doğal gaz tedarikinde sıkıntı yaşanmaması için bir veya birden fazla lisans sahibinin son tedarikçi olarak yetkilendirilmesi amaçlanıyor.

9. Madde: 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu’na ek madde eklenerek Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile ilgili kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları tarafından bu maddenin yürürlük tarihinden önce yurt dışında kurulan şirketlerinin Türkiye’deki şubelerinin bulunduğu yerlerde söz konusu şirketler tarafından, işletme konuları, ticaret unvanları, sermayeleri ve ortaklık payları aynı kalmak suretiyle, özel hukuk hükümlerine tabi olmak üzere, Cumhurbaşkanı kararıyla ayrı birer şirket kurulabilir. Yurt içindeki şube daha sonra kapatılır. Bu şirketlerin ortaklık yapılarının değişmesine, yeni şirket kurma veya ortak olmasına Cumhurbaşkanı izni ile karar verilir. Yurtdışındaki şirketin mal varlıklarının devri sırasında vergi harç vb. ödenmez. Bu şirketler, Devlet İhale Kanunu, Kamu İhale Kanunu, Türk Ticaret Kanunu kuruluş, tescil, nakdi sermaye ve kanuni yedek akçeye ilişkin tüm hükümlerinden, personel alımına ilişkin mevzuat düzenlemelerinden muaf tutulacaklardır. Söz konusu şirketlerin, bu durumda her türlü denetim mekanizmasından ve yükümlülüklerden uzak şekilde Türkiye’de faaliyette bulunmaları sağlanmış olacaktır.

10. Madde: 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 3 üncü maddesinde değişiklik yapılarak, kış dönemi hızlı doğal gaz tedariki sağlamak gerekçesi ile BOTAŞ’ın her türlü doğal gaz alım ihalelerinin 4734 Sayılı Kamu ihale Kanunu’na tabi olması ortadan kaldırılmak istenmektedir. Bu durum ihalelerde denetimsizliği getirecektir.

11. Madde: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun geçici 4 üncü maddesinde değişiklik yapılarak, TPAO’ya denizlerdeki faaliyetlerinde Kamu İhale Kanunu ile tanınmış çeşitli muafiyetlerin BOTAŞ’a ve kurdukları şirketlere ve ortaklıklarına da karadaki bir sürü faaliyet için de sağlanması hedeflenmektedir.

12. Madde: 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanunun 3 üncü maddesinde değişiklik yapılarak, bazı tanımlar yenilenmiştir. Ayrıca, YEK Bedelleri TL olarak belirlenebilecektir.

13. Madde:5346 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinde değişiklik yapılarak, Lisanssız üretim’de 10 yıldan sonraki süreler için YEK Destekleme Mekanizması ile ilgili düzenlemeler 31.12.2020’den sonra işletmeye girecek tesisler için de Cumhurbaşkanı tarafından yerine getirilecek. Yeni düzenleme ile nehir tipi ve kapasitesi 15 km. karenin altındaki rezervuar tipi HES’ler ve gelgit, dalga, akıntı ile elektrik üreten tesisler de YEK Destekleme Mekanizmasından yararlanabilecekler. Güç sınırlaması yapılmamış olduğundan bu durum, büyük kurulu güçteki üretim şirketlerine kaynak aktarmanın bir yolu olarak kullanılacaktır. Bu da tarifelerde artışa yol açabilecek ve vatandaş mağdur olacaktır.

14. Madde: 5346 sayılı Kanunun 6/A maddesinde yapılmak istenen değişiklik ile Lisanssız Elektrik Üretimi konusunda 5346 ve 6446 Sayılı kanunlarda yeknesaklık sağlanmak istenilmiştir.

15. Madde: 5346 sayılı Kanunun 6/B maddesi yapılmak istenen değişiklik ile, 30/6/2021 tarihinden sonra işletmeye girecek YEK Belgeli üretim tesisleri ve tüketim tesisinin ihtiyacını karşılamaya yönelik olarak kurulacak lisanssız üretim tesisleri için Türk Lirası olarak uygulanacak yerli katkı fiyatları, bu fiyatların güncellenmesi, uygulanacak süre ve uygulamaya ilişkin diğer usul ve esaslar Cumhurbaşkanı tarafından belirlenerek ilan edilecektir.

16. Madde: 5346 sayılı Kanunun 6/C maddesinde değişiklik yapılarak, Güneş Enerjisi Üretimi tesisleri 6446 sayılı kanunda zaten düzenlenmiş olduğundan 5346’dan çıkartılmıştır.

17. Madde: 5346 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “EİE” ibaresi “EİGM” şeklinde değiştirilmiştir.

2

18. Madde: 5346 sayılı Kanunun 8 inci maddesinde değişiklik yapılarak, Yenilenebilir Enerji Üretim Tesisleri için kira vb indirimlerin lisans tarihinden itibaren başlaması ve kapsamın 2025 yılına uzatılması öngörülmektedir.

19. Madde: 5346 sayılı Kanuna geçici madde eklenerek, bu maddenin yürürlük tarihinden önce yapılan yarışmalar kapsamında sıfır veya sıfırdan küçük teklif fiyatı ile kapasite tahsis edilen tüzel kişiler, yani YEK Destek Mekanizmasından yararlanamayacak üreticiler yerli katkı fiyatlarından da faydalanamamaları sağlanmaktadır.

20. Madde: 5346 sayılı Kanuna geçici madde eklenerek 2020’den sonra işletmeye geçecek GES projelerinin de katkı paylarını EİAŞ’a ödemesi sağlanacaktır. Katkı payı tutarlarının belirlenmesinde hangi mevzuatın esas alıncağı belli değildir.

21. Madde: 5346 sayılı Kanuna geçici madde eklenerek 2020’den sonra işletmeye geçecek RES projelerinin de katkı paylarını EİAŞ’a ödemesi sağlanacaktır. Katkı payı tutarlarının belirlenmesinde hangi mevzuatın esas alınacağı belli değildir.

22. Madde: 5346 sayılı Kanuna ekli I sayılı Cetvel değiştirilerek, Yenilenebilir Enerji Kaynağına Dayalı Üretim Tesislerine YEK Destekleme Mekanizması tarafından uygulanacak bedeller yeniden düzenlenmiştir. Bu düzenleme ile TL uygulamasına olanak sağlanmıştır.

23. Madde: 5346 sayılı Kanuna ekli II sayılı Cetvelin “Yerli Katkı İlavesi (ABD Doları cent/kWh)” başlığında yer alan “İlavesi” ibaresi “Fiyatları” şeklinde değiştirilmiştir.

24. 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanununun 3 üncü maddesinde yapılan değişiklik ile MİGEM’İN adının MAPEG olması ve Büyükşehir’lerde Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı kurulmuş olması nedeniyle tanım değişikliği yapılmıştır.

25. Madde: 5686 sayılı Kanunun 5 inci maddesi değiştirilerek, MİGEM’İN adının MAPEG olması nedeniyle tanım değişikliği yapılmıştır.

26. Madde: 5686 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde yapılmak istenen değişiklik ile Jeotermaller Enerji Tesislerinde idare payında düzenleme yapılmış, enerji üretimi ve konu ısıtması ile seracılık, kaplıca vb. ayrılmıştır.

27. Madde: 5686 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde yapılmak istenen değişiklik ile Jeotermallerde seracılık, kaplıca vb. de idare payı hesaplanırken usulsüzlük tespiti durumu için ceza düzenlenmiştir. Ceza tutarı 100 bin-500 bin TL arasındadır. 3. Kez usulsüzlük tespiti halinde ruhsat iptal edilmektedir.

28. Madde: Yasanın bu maddesinin gerekçesinde, Jeotermal alanların İhalesi 2886 sayılı Kamu İhale Kanunu ile yapıldığı, mevcut yasada taksitlendirme olmadığı, bu nedenle ihalelere katılımın az olduğu, yapılamayan ve süreleri dolan alanların Valiliklere devredildiği, bu durumda MTA’nın gelirsiz kaldığı belirtilmektedir. 5686 sayılı Kanunun 16 ncı maddesinin değiştirilerek, jeotermal alan ihalelerini kolaylaştırmak ve alanların satışını hızlandırmak ve özendirmek için ihale bedelinde bir yıllık ve 6 adet taksitlendirme getirilmesi sağlanmaktadır. Ayrıca alanların kamu kurumlarına devri durumunda bedel alınması ve bu bedelden MTA’nın masraflarının düşülmesinden sonra kalanın İdareye aktarılması öngörülmüştür. Bu durum, jeotermal alanların ihale sürecini hızlandıracak, jeotermal enerji santrallarının sayılarının artmasına yol açacaktır. Özellikle Manisa ve Aydın’da, Çanakkale Gülpınar ve Tuzla’da doğaya ve tarım alanlarına, bölgede yaşayan halka ciddi anlamda zarar veren jeotermal enerji santralları daha da artacaktır.

29. Madde: 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 3 üncü maddesinde değişiklik yapılarak, Jeotermal idare payının paylaşımı ile ilgili düzenleme mükerrerliği ortadan kaldırılmış.

30. Madde: 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 3 üncü maddesinde değişiklik yapılarak, kanunda “Dağıtım Şebekesi” tanımı değiştirilmiş ve “üreticilerin şalt sahasını dağıtım sistemine

3

bağlamak üzere tesis edilen bağlantı hatları” hariç tutulmuştur. Kanun gerekçesi tarifenin maliyetini düşürmek olarak açıklanmaktadır.

31. Madde: 6446 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde değişiklik yapılarak, Enerji Piyasasında tekelleşmeyi önlemek ve takip için lisans sahiplerinin hissedarların lisansa dercedilmesi mevcut uygulamasından vazgeçilecek ve izleme farklı bir şekilde yürütülecek. Gerekçe bürokrasiden kurtulmak. Ancak bu durumda haksız rekabeti ve tekelleşmeyi izlemek zorlaşacaktır. Bu hali ile şirketlerdeki sermaye payı değişiklikleri kamu bilgi ve denetiminden kaçırılmış ve şeffaflık ilkesi ihlal edilmiş olacaktır.

32. Madde: 6446 sayılı Kanunun 8 inci maddesinde yapılan değişiklik ile, TEİAŞ’ın yetki ve görevleri düzenlenmiş: “İletim sisteminin normal işletme koşulları içerisinde işletilmesi ile işletme güvenliği ve bütünlüğü üzerinde risk oluşturan durumlara ilişkin olarak bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarında düzenlenen sistem kullanım ihlallerinin takibini yapmak, ihlal durumu tespit edilen tüzel kişilere sistem kullanım anlaşmasında düzenlenen cezai şartları ve diğer yaptırımları uygulamak” yetkisi getirilmiştir.

33. Madde: 6446 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde yapılan değişiklik ile, lisans ve önlisans sahibi şirketlere TEİAŞ’a gerek kalmadan dağıtım şirketlerine doğrudan bağlantı yapabilme hakkı verilmektedir. Dağıtım şirketlerinin 154 kv gerilim seviyesinde tesis kurma hakkı kaldırılmıştır.

34. Madde: 6446 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinde değişiklik yapılarak, lisanssız elektrik üretimi ile tüketicilerin kendi ihtiyacını üretmesi amaçlanmaktadır. Lisanssız enerji üreten ve sözleşme gücü kadar kendi ihtiyacı için enerji üreten üreticilerin anlık ihtiyaç fazlasını sisteme verebilmelerine olanak sağlanmaktadır.

35. Madde: 6446 sayılı Kanunun 15 inci maddesinde yapılmak istenen değişiklik ile Dağıtım şirketlerinin Bakanlık tarafından yapılan denetimlerinde görevlendirilen kamu kurum ve kuruluşlarına ait denetim elemanlarının giderleri ile denetime ilişkin her türlü masrafların Bakanlık bütçesine dahil edilmesi öngörülmektedir. Dağıtım şirketlerinin denetim giderleri kamuya yüklenmektedir.

36. Madde: 6446 sayılı Kanunun 17 nci maddesinde yapılan değişiklik ile, bağlantı tarifelerinin belirlenmesinde üreticilerin şalt sahasını dağıtım sistemine bağlamak için yaptıkları dağıtım hattı maliyetinin tarifeye eklenmesi sağlanmaktadır.

37. Madde: 6446 sayılı Kanunun 19 uncu maddesinde yapılmak istenen değişiklik ile, enerji yatırımları için ihtiyaç duyulan taşınmazların temininde üreticiler için EPDK, dağıtım şirketleri için TEDAŞ yetkilendirilmektedir. Madde gerekçesi, bürokrasiyi azaltmak olarak gösterilmektedir. Üretim tesislerinde kamulaştırma işlemleri Maliye Bakanlığı’ndan alınarak EPDK’ya verilmektedir. Üstelik yapılan düzenleme ile EPDK’nın kararı “Kamu Yararı” yerine geçecek ve başka kurumdan kamu yararı kararı almaya gerek kalmayacaktır. Hiçbir makamın onayına tabi olmayan bu düzenleme ile Kamulaştırma Kanunu’nun 6. maddesindeki kamu yararı kararının onaylanmasına dair prosedür atlanmış olacaktır. Çabuklaştırma, basitleştirme gerekçesi ile kamu yararının tespitine dair denetim mekanizması ortadan kaldırılmaktadır. Kamu yararına hizmet etmeyen, sermayeyi önceleyen kamulaştırma işlemlerinin hızlı ve denetimden uzak gerçekleştirilmesi amaçlanmıştır.

38. Madde: 6446 sayılı Kanuna ek madde eklenerek TEİAŞ ile kuruluşlar arasında çıkan ihtilafların idari mahkemelerinde görüleceği hükme bağlanmıştır.

39. Madde: 6446 sayılı Kanuna ek madde eklenerek elektrik üretim, dağıtım tesislerinde her aşamada denetleme yapacak personele, Maden Kanununa göre denetleme yapacak uzmanlara verilen ücretler ödenecek.

40. Madde: 6446 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesi değiştirilerek, Bölgeler arası tarife farklarını gidermek amacıyla hazırlanan Fiyat Eşitleme Mekanizması ve Ulusal tarife 2025’e kadar uzatılmaktadır. Bakanlık, tarifeleri arttıran kayıp ve kaçakların önlenmesi ve tarifelerin aşağı çekilmesi konusunda gerekli teknik çalışmaları acilen yapmalıdır. Vatandaşın elektrik faturaları ciddi anlamda yüksektir ve ödeme güçlüğü çekmektedir.

4

41. Madde: 6446 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesinde değişiklik yapılarak, madencilerin kullanacağı enerji için kendi kuracakları enerji üretim tesislerine yapılan yüzde 85 lik kira vb. indirimlerin lisans tarihinden başlatılması sağlanılmaktadır.

42. Madde: 6446 sayılı Kanunun geçici 6 ncı maddesinde değişiklik yapılarak genel aydınlatma giderlerinin 2025’e kadar Bakanlık bütçesinden karşılanmasına devam edilmesi sağlanmaktadır.

43. Madde: 6446 sayılı Kanuna geçici madde eklenerek, enerji üretim tesislerinin taşınmazların temini için devam eden işlerde EPDK yetkilendirilmiştir.

44. Madde: 6446 sayılı Kanuna geçici madde eklenerek, Kovid nedeniyle etkilenen, yükümlülüklerini yerine getirmeyen şirketlerin lisans ve ön lisanslarını sonlandırmak istemeleri halinde teminatlarının iade edilmesi sağlanmak istenilmektedir. Kamusal kaynakları kullanan ve yükümlülüklerini yerine getirmeyen şirketlerin oluşturduğu kamu zararları göz önüne alınmalıdır. Şirket teminatlarının olduğu gibi iade edilmesi kamu zararına yol açacaktır.

EKOLOJİ BİRLİĞİ

[email protected] www. ekolojibirligi.org twitter: @ekolojibirligi



III – ÇANAKKALE KENT KONSEYİ

 

TBMM Sanayi Ticaret Enerji Tabi Kaynaklar Bilgi ve Teknoloji Komisyonu’na

13 Ekim 2020 günü Meclis alt komisyonunda görüşülecek olan 3213 sayılı Maden Kanununda yapılması planlanan değişikliklere ilişkin olarak Çanakkale Kent Konseyi Çevre Meclisi çatısı altında oluşturulmuş Su ve Vicdan Nöbeti Koordinasyon Kurulu’nun görüşü aşağıdaki gibidir. İlginize ve dikkatine sunarız.

Çanakkale, zengin bitkisel ve hayvansal üretim çeşitliliği ve %35’lik tarımsal istihdam oranı ile önemli bir tarım kentidir. Geniş, verimli orman ekosistemleri, doğal , tarihsel ve kültürel zenginlikleri, jeotermal kaynakları, eko-turizm ve sağlık turizm potansiyeli yüksektir. Diğer yandan, %80’i Çanakkale sınırları içerisinde yer alan Kazdağları, Marmara ile Ege Bölgesi’ni ayırırken yaklaşık 80 endemik ve nadir bitki türüne de ev sahipliği yapmaktadır. Çanakkale, antik kentleri ve Kazdağları gibi mitolojiye konu olan değerleri ile antik dönemlerden günümüze önemli bir tarım, turizm, kültür ve bilim kentidir.

Çanakkale tarımsal ürün çeşitliliği açısından 100’den fazla tarımı yapılan ürün ile Türkiye’nin en zengin ürün desenine sahip illerinden birisidir. Uygun iklimi, verimli toprakları ve sulama imkanları ile tarımsal üretim potansiyeli yüksektir. Meyve ve sebze üretimi için kullanılan alanların toplam tarım alanları içinde aldığı pay Türkiye ortalamasının üzerindedir.

Ürettiği tarımsal ürünlerle özellikle Umurbey şeftalisi, Lapseki kirazı, elması, ayvası, narı, Bayramiç beyazı, pembe domatesi, zeytini, balı, Ezine peyniri olmak üzere süt ve et ürünleriyle Türkiye’de marka bir ilimizdir. Bu zenginliğin başlıca kaynağı “bin pınarlı İda” olarak mitolojide yer almış olan Kazdağları’dır.

Çanakkale ilinin yüzölçümü (göl alanları hariç) 994 bin hektar olup, dağılımı %33.4’ü işlenebilir arazi, %3.1’i mera, %49.3’ü ormanlık ve fundalık araziler, %14.2’si diğer arazilerden oluşmaktadır. Ancak son 15 yıldır işlenebilir arazi miktarı hemen hemen aynı kalmasına karşılık, mera ve orman arazileri önemli ölçüde azalmıştır. Orman yapısının bozulması , flora ve faunanın yok oluşu neticesinde doğan tahribatlar ekosistemin bütününü etkilemektedir. Covid-19 pandemisi ekosisteminin bozulması neticesinde yaşanabilecek sıkıntıların yakın dönemli bir belgesi olmuştur. Toprak varlığı, tohum çeşitliliği, su kullanımı, doğa-insan ve sağlıklı beslenme ilişkisi çevre eksenli bir ilerleme ve kalkınma hedefine ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir.

26 Temmuz 2019 tarihinde Kazdağları Metalik Madencilik Projelerine karşı başlattığımız Su ve Vicdan Nöbetimizin temel gerekçeleri de yukarıda bahsi geçen şekilde Çanakkale ve yöresinin sahip olduğu tarım ,turizm ve kültürel zenginliğiyle ilişkilidir. Yasal dayanağımız halkın sağlıklı temiz, kullanılabilir, içilebilir su hakkını korumak ve sağlıklı beslenme imkanı tanıyabilmek ayrıca bu doğrultuda Anayasal hakkımız olan sağlıklı çevrede yaşam hakkımızı savunmaktır. Tüm bu gerekçeler doğrultusunda mevcut madencilik yasasının dahi çevreci bir bakış açısıyla yeniden sivil toplum kuruluşlarının ve yerel halkın katılımıyla görüş ve önerileri, yerellerin ihtiyaçları, gereklilikleri doğrultusunda yenilenmesini savunurken bugün görüşmekte olduğunuz değişiklik teklifinin Maden Yasasına ilişkin kısmı ile ilgili “şirketlerin önündeki tüm engellerin ortadan kaldırılması” “şirketlerin lehine düzenleme içermesi” tarafımızca kabul görmeyecektir. Bunun sadece günümüzde değil gelecek kuşaklar için insani, ahlaki, vicdani sorumluluğu olacaktır.

Çanakkale’de verdiğimiz mücadelemizin gerekçeli bilimsel raporları ışığında 2018 yılında hazırladığımız “Çanakkale Durum Raporu” ve Ziraat Mühendisleri Odası Çanakkale Şubesi tarafından hazırlanan “Çanakkale Tarımsal Yapı, Sorunlar ve Çözüm Önerileri 2020” raporu ayrıntılarıyla researchgate.net internet sitesinden incelenebilir.

Bilgilerinize sunarız, saygılarımızla.

Su ve Vicdan Nöbeti Koordinasyon Kurulu

12.10.2020


4- TÜSİAD


5- ELEKTRİK ÜRETİCİLERİ DERNEĞİ


6- ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI GÖRÜŞÜ (EMO)

05.10.2020 TARİHLİ ELEKTRİK PİYASASI KANUNU İLE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ DEĞERLENDİRMESİ

 

Elektrik Mühendisleri Odası olarak, meslek alanımızı ilgilendiren 4646, 5346 ve 6446 sayılı kanunlarda yapılması önerilen değişiklikler incelenerek kanun maddeleri hakkındaki Oda görüşü ve değerlendirmelerimiz aşağıda sunulmuştur.

Madde 9: 4646 sayılı Doğalgaz Piyasası Kanununa ek madde eklenerek yurtdışında kurulu şirketlerin Türkiye’deki şube merkezlerinde aynı ortaklık payı ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak Cumhurbaşkanı kararı ile ayrı birer şirket kurabilecekleri, 6 ay içinde yurtdışındaki şirketlerin her türlü haklarını devir alabilecekleri, talep üzerine Türkiye’dekişubeleri tasfiyesiz terkin edebilecekleri bu süreçlerde her türlü vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerden istisna olacakları düzenlemesi yer almaktadır.

Bu şirketler, Devlet İhale Kanunu, Kamu İhale Kanunu, Türk Ticaret Kanunu kuruluş, tescil, nakdi sermaye ve kanuni yedek akçeye ilişkin tüm hükümlerinden, personel alımına ilişkin mevzuat düzenlemelerinden muaf tutulacaklardır.

Bu hali ile petrol, doğalgaz, madencilik alanında kurulu yurtdışı şirketlerin her türlü denetim mekanizmasından ve yükümlülüklerden uzak şekilde Türkiye’de faaliyette bulunmaları sağlanmış olacaktır.

Madde 12: 5346 sayılı kanunun “tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3. Maddesinde tanımlanan “biyokütle” tanımı içerisinde yer alan “atık lastiklerin işlenmesi sonucu ortaya çıkan ürünler” ifadesinin çıkartılması gerekmektedir. Atık lastikler fosil yakıtla elde edilen, petro kimya ürünleri olup yenilenebilirlik ve biyo yakıt kavramı ile çelişmemek bakımından tanımdan çıkartılması önemlidir.

Termik santrallerin baca gazı arıtma tesisleri sorunu (filtre sorunları) henüz çözümlenememişken atık lastiklerin işlenmesi ile bu çözümsüzlüğe katkı yapmak doğru değildir.

Madde 13: Mevcut haliyle korunan ve kanunun 6. Maddesine dahil edilen “nehir tipi veya rezervuar alanı onbeş kilometrekarenin altında olan HES üretim tesisleri” ifadesi ile kurulu güç sınırı olmaksızın coğrafi özelliklere bağlı olarak farklılık oluşturabilecek göreceli bir rezervuar alanı belirtilmek suretiyle YEKDEM mekanizmasına dahil edilmesi sağlanmaktadır.

2020 yılı itibarıyla YEKDEM`e esas; gücü 50 MW ile 626.8 MW arasında olan toplam 59 adet rezervuarlı HES ve gücü 50 MW ile 288.1 MW arasında değişen toplam 165 adet RES mevcuttur.

Kurulu güç sınırı olmaksızın YEKDEM mekanizmasına dahil edilen büyük güçlü üretim tesislerine Ek1 sayılı cetvele göre yapılan ödemeler, tarifeler üzerinde olumsuz yük yaratmakta, büyük kurulu güçteki üretim şirketlerine kaynak aktarmanın bir yolu olarak kullanılmaktadır.

YEKDEM Mekanizmasına dahil edilecek üretim tesislerinin dağıtım gerilimi seviyesinden sisteme bağlantısı söz konusu olabilecek güç sınırına sahip (50 MW) güç ile sınırlandırılması makul bir çözüm olarak görülmektedir.

Madde 20: Katkı payı tutarlarının belirlenmesinde hangi mevzuatın esas alınacağıbelirlendikten sonra yorum yapılabilir.

Madde 21: Katkı mevcutlarının belirlenmesinde hangi mevzuatın esas alınacağıbelirlendikten sonra yorum yapılabilir.

Madde 22: 5346 sayılı Kanuna ekli 1 sayılı cetvele daha önce CB kararı olarak eklenen metin, kanun maddesi haline getirilmek üzere “e” şıkkı olarak eklenmiştir.

 

Madde 30: Dağıtım sistemine bağlanacak üretim tesislerinin irtibat hatları üretici şirket bünyesinde kalmak üzere (mülkiyet dahil işletmesi) değiştirilmiştir. Bu irtibat hatları maliyeti yasa öncesinde dağıtım şirketleri tarafından ödenmekte ve bu maliyetler de kullanıcılara yansıtılmaktaydı, bu durum ortadan kaldırılıyor.

Madde 31: 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu 5. maddesi 3. fıkrasının (a) ve (b) bendi gereği; Halka açık şirketlerde yüzde beş, diğerlerinde yüzde on ve üzerindeki sermaye payı değişiklikleri ile Kontrol değişikliği sonucunu doğuracak her türlü işlem Kurul iznine tabi olup lisans hissedarlarının belirli koşullarda lisanslarına derç edilmesi söz konusu olmaktadır.

Düzenleme ile ortaklık yapılarının takip edilmesi, lisansa derç edilmesi gibi bürokratik işlemlerin ortadan kaldırılması amacı ile bu hükmün kaldırılmasının öngörüldüğü anlaşılmaktadır. Bu hali ile şirketlerdeki sermaye payı değişiklikleri kamu bilgi ve denetiminden kaçırılmış olacak, şeffaflık ilkesi ihlal edilmiş olacaktır. Haksız rekabet ve tekelleşmenin varlığını tespite yarayan bilgiler kamunun gözünden kaçırılmış olacaktır.

Madde 32: İletim sistemi işletmecisi durumunda olan üreticilere, iletim sisteminin kullanımıesnasında ortaya çıkması muhtemel teknik kuralların ihlali neticesinde TEİAŞ’a cezai şartları ve yaptırımları uygulama yetkisi verilmektedir.

İletimine bağlı üreticilerin bağlantı yatırım bedellerinin, TEİAŞ tarafından geri ödenme süresi 10 yıldan 5 yıla düşürülmüştür.

Madde 33: 9. Madde 12. fıkranın kaldırılması; Dağıtım şirketlerinin 154 kv gerilim seviyesinde tesis kurma hakkı kaldırılmıştır.

15. fıkra; geçmişte TEİAŞ’ın OG barasına doğrudan bağlanan ve TEİAŞ ile bağlantı ve sistem kullanım anlaşması yapan üretim tesisleri için talep olması halinde dağıtım şirketi ile bağlantı ve sistem kullanım anlaşmasını yapabilmelerinin önü açılmakta ve tesis edilmişolan ENHları iz bedelle dağıtım veya TEİAŞ’a devredilebilmektedir.

Madde 34: Lisanssız üretim mevzuatı kapsamında bağlantı sözleşme gücü ile sınırlıolmak kaydıyla abonelere YEK’na dayalı üretim tesisi kurabilmelerinin önü yasa ile düzenlenmektedir.

Madde 35: Dağıtım şirketlerinin Bakanlık tarafından yapılan denetimlerinde görevlendirilen kamu kurum ve kuruluşlarına ait denetim elemanlarının giderleri ile denetime ilişkin her türlü masrafların Bakanlık bütçesine dahil edilmesi öngörülmektedir. Dağıtım şirketlerinin denetim giderleri kamuya yüklenmektedir.

Madde 36 : Bağlantı hatlarının tesis edilmesi ile bu hatların işletme ve bakım sorumluluğu karşılığında dağıtım şirketine devredilme koşullarını belirleyen bir bedel tanımlanmamıştır. Bu yatırımların tarifelere yansıtılmıyor olması aboneler açısından olumludur.

Madde 37: Bu madde ile üretim faaliyetlerine ilişkin taşınmaz temini işlemlerinin tümü EPDK, dağıtım faaliyetlerine ilişkin taşınmazların temini işlemlerinin tümünün TEDAŞ tarafından yapılması öngörülmektedir. Mevcut düzenlemede üretim faaliyetlerine ilişkin kamulaştırma işlemleri Maliye Bakanlığı tarafından yapılmaktadır.

Düzenleme ile taşınmaz teminine dair kurul kararının tek başına kamu yararı kararı yerine geçeceğine ve hiçbir makamın onayına tabi olmadığına dair düzenleme ile Kamulaştırma Kanunu’nun 6. maddesindeki kamu yararı kararının onaylanmasına dair prosedür atlanmış olacaktır.

Çabuklaştırma, basitleştirme gerekçesi ile kamu yararının tespitine dair denetim mekanizması ortadan kaldırılmaktadır. Kamu yararına hizmet etmeyen, sermayeyi önceleyen kamulaştırma işlemlerinin hızlı ve denetimden uzak gerçekleştirilmesi amaçlanmıştır.

Madde 38: Uyuşmazlık mahkemesi kararı gereği yapılmış bir düzenleme.

Madde 39: Denetim faaliyetlerine katılan personelin harcırahlarının en az iki katına çıkartılması öngörülüyor.

Madde 40: Ulusal tarifenin 2025 yılına kadar uzatılması doğru bir yaklaşım olmakla birlikte;

Yargıtay Hukuk Genel kurulunun 21.05.2014 tarih ve 2014/679 nolu kararında “Elektrik enerjisinin nakli esnasında meydana gelen kayıp ile başka kişiler tarafından hırsızlanmak suretiyle kullanılan elektrik bedellerinin kurallara uyan abonelerden tahsili yoluna gitmek hukuk devleti ve adalet düşünceleri ile bağdaşmamaktadır….  Bu durum elektriği hırsızlamak suretiyle kullanan kişilere karşı önlem almak ve takip etmek için gerekli girişimlerde bulunulmasını da engeller..” denilerek kayıp kaçak oranlarının abonelerden tahsil edilemeyeceğine ve geriye dönük olarak 10 yıl boyunca abonelerden tahsil edilen kayıp kaçak bedellerinin iadesine hükmedilmiştir.

Burada yapılması gereken bir an önce üst yargının verdiği kararların dikkate alınarak, kayıp kaçak oranlarının makul seviyelere indirilmesi için gerekli tedbirlerin alınmasıdır.

(Kayıp kaçak oranının yüksek olduğu bölgelerde dağıtım bedeli doğal olarak artmaktadır. Buna karşılık yerleşimin dağınık olduğu örneğin Karadeniz bölgesinde işletme, bakım, sayaç okuma gibi dağıtım hizmetleri maliyetleri de benzer bir artış göstermekte ve dağıtım maliyetini artırmaktadır. )

Madde 42: Genel Aydınlatma giderlerinin ETKB bütçesinden karşılanması uygulamasının uzatılması

Madde 44: COVİT – 19 Pandemisi gerekçesi ile bile olsa kamusal kaynakları uzun yıllara yayılan sürelerde kullanan ve yükümlülüklerini yerine getirmeyen şirketlerin oluşturduğu kamu zararlarını göz önüne almadan şirket teminatlarının olduğu gibi iade edilmesi kamu zararına yol açmaktadır.


 

7- EGEÇEP – Ege Çevre Platformu

ELEKTRİK PİYASASI KANUNU VE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ HAKKINDAKİ GÖRÜŞLER

Bu kanun teklifi, oldukça karmaşık cümleler ve eski kelimeler içeriyor. Bu nedenle de anlaşılması ve yorumlanması güçleşiyor. Yine aynı nedenle, her yöne çekilebilecek esneklikler taşıyor.

Konuyu tartışmadan önce, enerjinin tartışılması gerekmektedir. Kısaca söylemek gerekirse, doğrudan bakanlığın yaptığı açıklamada da açıkça belirtildiği üzere, tüketimin çok üzerinde üretim yapılmaktadır. Elektrik enerjisinin, günümüz teknolojisinde depolanamadığı biliniyor. Buna karşın hala enerji yatırımlarının teşvik edilmesi, kamu kaynaklarının aktarılmasının bir yöntemidir. Denilebilir ki, Yenilenebilir Enerji Kaynakları (YEK) devreye girdikçe, dış kaynaklardan enerji alımı azaltılacaktır. Gerçek durum ise böyle değil. Hala dışa bağımlı nükleer, kömür ve doğalgaz kullanan termik santraller vb kurulmaya devam ediyor. Bu koşullarda, dışa bağımlılık nasıl azalacak. Bu tesisler kapatılacaksa, neden kuruluyor, milli servet neden bu tesislere harcanıyor.

Aşağıdaki görüşler, bu soruların yanıtlarını araştırmayı değil, sadece kanun teklifi hakkındaki görüşleri kapsamaktadır.

Burada, açıkça KDV’den muafiyet tanınıyor. Ekmek alırken bile KDV ödüyoruz ama koca ruhsatların devrinde KDV yok. Burada, kamu zararı söz konusudur

Muafiyetler, yeni devralan şirket için de geçerli oluyor. Oysa yeni şirket, belki de bu muafiyetleri haketmiyordur

Madde 7:

Burada da şirketlere büyük ayrıcalıklar tanınırken, yük belediyelere ve dolayısıyla vatandaşa bindiriliyor. Özellikle dar gelirli belediyeler ve muhalif belediyelerin bu yükün altından kalkması zor. Böylece, muhalif belediyelerin hizmet yapabilmesini zorlaştırıp aleyhte propagandaya kapı açıyor.

Bu madde sayesinde, yandaş ayrıcalıklı şirketlerin oluşabilmesi sağlanıyor. Yandaş olmayan şirketlerin ise önü kesilebiliyor

Biyokütlenin, yenilenebilir olup olmadığı tartışılabilir. Biyokütle santrallerinin yaşayabilmesi için daha çok tavuk ve hayvan çiftliği, daha çok endüstriyel üretim yapılmak zorunda. Hidrolik de her ne kadar yenilenebilir gibi görülse de büyük barajların kapladığı alan, buradaki tarımsal üretimin yok olması,  yerinden edilen canlılar, yarattığı ekolojik değişimler, köyden kente göç etmek zorunda kalan insanların yaşadıkları psikolojik yıkımlar ve uyum sağlamaya çalıştıkları kentte yaşattıkları sorunlar, istimlak bedellerinin har vurulup harman savrulması vb nedenlerle büyük sorunlar yaratmaktadır. Çok büyük barajların ise depremleri tetikleyebileceği iddiaları da bulunmaktadır. HES’ler, herkesçe bilinen diğer bir sorun olarak karşımızda duruyor. HES’ler, akarsulara el koyma projeleridir. Çoğundan doğru dürüst enerji elde edilemediği bir gerçekliktir.

Cumhurbaşkanına tanınan bu yetkiler, yandaş şirketler leyhine ve yandaş olmayan şirketler aleyhine kullanılabilecek içerikler taşıyor.

Bu madde, üretilen elektriğin satışını, kurulu gücünün azami üretimi üzerinden  garanti ediyor. Ayrıca tüzel kişilere, serbest piyasada devletin denetimi dışındaki satışların önünü açıyor.

İstismara açık bir madde. Bu maddeye göre, elektrik üreten her kişi ya da şirket, bu elektriği dağıtım şirketine satabilecek ve dağıtım şirketi bunu almak zorunda kalacak. Dağıtım şirketinin (tedarikçi şirketin) satınaldığı elektriği, aynı zamanda satmış kabul ediliyor. Haksız kazançları ve sen üret, ben satın alırım mantığını ifade ediyor.

Cumhurbaşkanlarına, piyasayı denetimi altına alacak geniş yetkiler tanıyor.

Hesaplama yöntemi, yasayla belirlenmeyip, bakanlığa bırakılmış. Belediye payları çok düşük. Neden Maliye veya Enerji Bakanlıkları değil de İçişleri Bakanlığına aktarıldığını anlayamadım.

Bunun cezası doğrudan tesisin kapatılması olmalıdır. Halka ait suyu yasadışı kullanmak bir bakıma onu çalmak demektir. Hırsızlığın cezası ne ise o maddeler uygulanmalıdır. Ayrıca para cezası, sabit rakam olarak değil, değişen ekonomik koşullara bağlı değişebilmelidir. Enflasyon nedeniyle bu cezalar, gelecekte komik paralara dönebilir.

Bu madde ile MTA, araştırmayı yapıp sahayı devrediyor. Dolayısıyla, ihale yoluyla sahayı devralan şirketler, araştırma külfet, maliyet ve zamanından kurtulmuş, hazır sofraya konmuş oluyor.

Yoruma gerek duyulmayacak kadar açık bir el koyma maddesi. Bu madde yasalaşırsa, tapuların hiçbir güvencesi kalmayacak. İtiraz hakkı yok, şirketlere ruhsat süresince bedelsiz kullandırılıyor. Bu taşınmazların, başka amaçlarla kullanılamaması ile ilgili bir hüküm yok. Örneğin, Bodrum’da alınacak bir ruhsat nedeniyle kamulaştırılacak bir arazi, turizm amaçlı kullanılsa, bu maddede herhangi bir engel yok. Özellikle b fıkrası, kamulaştırılan alanın kullanımını tümüyle lisans sahibine bırakıyor.


ELEKTRİK PİYASA KANUNU VE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI İLE İLGİLİ KANUN GÖRÜŞLERİ                                                                                         

 

 

Kanun Maddesinin Eski Hali

 

 

Değişiklik Önerisi  ile Son Hali

Maden Mühendisleri Odası Görüşü  

Görüş Gerekçesi

Madde 13 – (Değişik: 4/2/2015 – 6592/9 md.)

(Değişik fıkra:14/2/2019-7164/13 md.) Ruhsat bedellerinin tamamının her yıl ocak ayının sonuna kadar yatırılması zorunludur. I. Grup (a) bendi maden ruhsatları hariç diğer grup madenlerin ruhsat bedelleri Genel Müdürlüğün belirlediği bankada açılacak hesaba yatırılır. Yatırılan işletme ruhsat bedelinin %50’si genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimince Hazine hesabına on beş işgünü içinde aktarılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı hesabına, diğer illerde ise il özel idaresi hesabına yatırılır. Ruhsat bedelinin her yıl ocak ayının sonuna kadar tamamının yatırılmaması hâlinde yatırılmayan kısmının iki katı ruhsat bedeli olarak her yıl haziran ayının son gününe kadar yatırılması zorunludur, aksi halde ruhsat iptal edilir. Ruhsat bedellerinin yatırılması ile ilgili ruhsat sahibine ayrıca herhangi bir tebligat ve bildirim yapılmaz. İptal edilen ruhsatlar için ocak ayının sonuna kadar ödenmesi gereken ruhsat bedelinin ödenmeyen kısmı 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlaları, lületaşı ve oltutaşı için düzenlenen ruhsatlardan ruhsat bedeli alınmaz. Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilerek 7 nci madde kapsamındaki mülkiyet izni sahiplerinden sahanın kabul edilerek teslim alındığına dair belgelerin Genel Müdürlüğe ibraz edilmesi şartı ile 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun ve bu Kanun kapsamında ruhsata ilişkin geçmiş borcunun bulunmaması hâlinde çevre ile uyum bedeli iade edilir.

Arama ruhsatlarında ruhsat taban bedeli 1.000 TL, işletme ruhsatlarında ruhsat taban bedeli 10.000 TL olup, bu bedeller ile bu Kanun gereğince uygulanan idari para cezaları her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde artırılır. Ruhsat bedeli, taban bedelinin maden grubu ve alan büyüklüklerine göre belirlenen katsayılarla çarpılarak arama ruhsatlarında ekli (1) sayılı tabloda, işletme ruhsatlarında ise ekli (2) sayılı tabloda gösterildiği şekilde hesaplanır. Kuruşlar liraya iblağ edilir.

(Değişik fıkra:14/2/2019-7164/13 md.) Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde Genel Müdürlüğün muhasebe birimi hesabına ödenir. İdari para cezalarına karşı otuz gün içinde idare mahkemelerinde dava açılabilir. Verilen idari para cezalarına karşı yargı yoluna başvurulması takip ve tahsilatı durdurmaz. Genel Müdürlük genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili bedeli en geç on beş iş günü içerisinde Hazine hesabına aktarır. Tahakkuk eden ve ödenmeyen Devlet hakları 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. İlgili tahsil dairesi idari para cezası tamamen tahsil edildikten itibaren en geç bir ay içerisinde durumu Genel Müdürlüğe bildirir.

(Değişik fıkra:14/2/2019-7164/13 md.) I. Grup (a) bendi maden ruhsatları hariç diğer grup madenlerde ruhsat birleştirme, izin alanı değişikliği, ihale, küçük alanların ihalesi, rödövans ve devir talepleri, 16 ncı maddenin onbirinci fıkrası gereğince yapılan talepler, işletme ruhsatı ve süre uzatımı taleplerinde işletme ruhsat taban bedelinin Genel Müdürlüğün bütçesine gelir kaydedilmek üzere Genel Müdürlüğün muhasebe birimi hesabına yatırılması ve 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcun bulunmaması hâlinde müracaat edilir. I. Grup (a) bendi madenlerde ise işletme ruhsat taban bedelinin büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, diğer illerde ise il özel idaresi hesabına gelir kaydedilmek üzere yatırıldığına dair belge ve 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcun bulunmaması hâlinde müracaat edilir. Aksi takdirde bu fıkra kapsamındaki müracaatlar ruhsat taban bedelleri iade edilmeksizin reddedilir.

(Ek fıkra:14/2/2019-7164/13 md.) Ruhsat sahiplerinin ruhsat yürürlük yazısı, ruhsat devri, rödövans sözleşmesi, izin alanı değişikliği, ruhsat birleştirme, ruhsat alanı küçültme, terk, mera tahsis değişikliği, geçici tatil, işletme izni, pasa değerlendirme, pasa döküm alanı, 16 ncı maddenin onbirinci fıkrası gereğince yapılan zaruri üretim izni, kamu yararı kararı, kamulaştırma kararı ve patlayıcı madde talepleri; aktif edilmiş tebligata esas kayıtlı elektronik posta adresinin (KEP) veya kurumsal elektronik tebligat sistemi (e-Tebligat) adresinin bulunması, 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında borcunun bulunmaması, ruhsat harcı, ruhsat bedeli, çevre ile uyum teminatı ve Devlet hakkı borcu olmaması, işletme izni olan işletme ruhsatlarında daimi nezaretçi atamasının yapılmış olması, yetkilendirilmiş tüzel kişi sözleşmesinin bulunması ve mevzuatın ilgili hükümleri kapsamında ibraz edilmesi gereken belgelerin tamamının eksiksiz bir şekilde ibraz edilmesi şartıyla değerlendirmeye alınır, aksi takdirde talep reddedilir. Ruhsat devir taleplerinde tahakkuk etmiş/edecek, diğer taleplerde ise tahakkuk etmiş ve son ödeme tarihi geçmiş Devlet hakkı borcu olmaması aranır.

 

Teklifin 2. Maddesi

Madde 13 – (Değişik: 4/2/2015 – 6592/9 md.)

(Değişik fıkra:14/2/2019-7164/13 md.) Ruhsat bedellerinin tamamının her yıl ocak ayının sonuna kadar yatırılması zorunludur. I. Grup (a) bendi maden ruhsatları hariç diğer grup madenlerin ruhsat bedelleri Genel Müdürlüğün belirlediği bankada açılacak hesaba yatırılır. Yatırılan işletme ruhsat bedelinin %50’si genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimince Hazine hesabına on beş işgünü içinde aktarılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı hesabına, diğer illerde ise il özel idaresi hesabına yatırılır. Ruhsat bedelinin her yıl ocak ayının sonuna kadar tamamının yatırılmaması hâlinde yatırılmayan kısmınıniki katı ruhsat bedeli olarak her yıl o yıl haziran ayının son gününe kadar 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre hesaplanacak gecikme zammı oranında artırılarak ruhsat bedeli olarak yatırılması zorunludur, aksi halde ruhsat iptal edilir. Ruhsat bedellerinin yatırılması ile ilgili ruhsat sahibine ayrıca herhangi bir tebligat ve bildirim yapılmaz. İptal edilen ruhsatlar için ocak ayının sonuna kadar ödenmesi gereken ruhsat bedelinin ödenmeyen kısmı 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlaları, lületaşı ve oltutaşı için düzenlenen ruhsatlardan ruhsat bedeli alınmaz. Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilerek 7 nci madde kapsamındaki mülkiyet izni sahiplerinden sahanın kabul edilerek teslim alındığına dair belgelerin Genel Müdürlüğe ibraz edilmesi şartı ile 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun ve bu Kanun kapsamında ruhsata ilişkin geçmiş borcunun bulunmaması hâlinde çevre ile uyum bedeli iade edilir.

Arama ruhsatlarında ruhsat taban bedeli 1.000 TL, işletme ruhsatlarında ruhsat taban bedeli 10.000 TL olup, bu bedeller ile bu Kanun gereğince uygulanan idari para cezaları her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde artırılır. Ruhsat bedeli, taban bedelinin maden grubu ve alan büyüklüklerine göre belirlenen katsayılarla çarpılarak arama ruhsatlarında ekli (1) sayılı tabloda, işletme ruhsatlarında ise ekli (2) sayılı tabloda gösterildiği şekilde hesaplanır. Kuruşlar liraya iblağ edilir.

(Değişik fıkra:14/2/2019-7164/13 md.) Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde Genel Müdürlüğün muhasebe birimi hesabına ödenir. İdari para cezalarına karşı otuz gün içinde idare mahkemelerinde dava açılabilir. Verilen idari para cezalarına karşı yargı yoluna başvurulması takip ve tahsilatı durdurmaz. Genel Müdürlük genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili bedeli en geç on beş iş günü içerisinde Hazine hesabına aktarır. Tahakkuk eden ve ödenmeyen Devlet hakları 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. İlgili tahsil dairesi idari para cezası tamamen tahsil edildikten itibaren en geç bir ay içerisinde durumu Genel Müdürlüğe bildirir.

(Değişik fıkra:14/2/2019-7164/13 md.) I. Grup (a) bendi maden ruhsatları hariç diğer grup madenlerde ruhsat birleştirme, izin alanı değişikliği, ihale, küçük alanların ihalesi, rödövans ve devir talepleri, 16 ncı maddenin onbirinci fıkrası gereğince yapılan talepler, işletme ruhsatı ve süre uzatımı taleplerinde işletme ruhsat taban bedelinin Genel Müdürlüğün bütçesine gelir kaydedilmek üzere Genel Müdürlüğün muhasebe birimi hesabına yatırılması ve 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcun bulunmaması hâlinde müracaat edilir. I. Grup (a) bendi madenlerde ise işletme ruhsat taban bedelinin büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, diğer illerde ise il özel idaresi hesabına gelir kaydedilmek üzere yatırıldığına dair belge ve 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcun bulunmaması hâlindeile müracaat edilir. Aksi takdirde bu fıkra kapsamındaki müracaatlar ruhsat taban bedelleri iade edilmeksizin reddedilir.

(Ek fıkra:14/2/2019-7164/13 md.) Ruhsat sahiplerinin ruhsat yürürlük yazısı, ruhsat devri, rödövans sözleşmesi, izin alanı değişikliği, ruhsat birleştirme, ruhsat alanı küçültme, terk, mera tahsis değişikliği, geçici tatil, işletme izni, pasa değerlendirme, pasa döküm alanı, 16 ncı maddenin onbirinci fıkrası gereğince yapılan zaruri üretim izni, kamu yararı kararı, kamulaştırma kararı ve patlayıcı madde talepleri; aktif edilmiş tebligata esas kayıtlı elektronik posta adresinin (KEP) veya kurumsal elektronik tebligat sistemi (e-Tebligat) adresinin bulunması, 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında borcunun bulunmaması, ruhsat harcı, ruhsat bedeli, çevre ile uyum teminatı ve Devlet hakkı borcu olmaması, işletme izni olan işletme ruhsatlarında daimi nezaretçi atamasının yapılmış olması, yetkilendirilmiş tüzel kişi sözleşmesinin bulunması ve mevzuatın ilgili hükümleri kapsamında ibraz edilmesi gereken belgelerin tamamının eksiksiz bir şekilde ibraz edilmesi şartıyla değerlendirmeye alınır, aksi takdirde talep reddedilir. Ruhsat devir taleplerinde tahakkuk etmiş/edecek, diğer taleplerde ise tahakkuk etmiş ve son ödeme tarihi geçmiş Devlet hakkı borcu olmaması aranır.

 

 

 

Tamamen ruhsat sahiplerini ilgilendiren bir madde olduğunda dolayı Oda olarak bu maddeye görüş oluşturulmamıştır.

 

Madde 24 – (Değişik: 26/5/2004 – 5177/12 md.)

(Değişik birinci fıkra:14/2/2019-7164/17 md.)  İşletme ruhsatı taleplerinde, I. Grup (b) bendi ve II. Grup (a) ve (c) bendi madenler için ihale bedelinin yatırılmasından itibaren iki ay içinde, diğer maden grupları için arama ruhsat süresi sonuna kadar, 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun bulunmaması şartıyla Genel Müdürlüğün bütçesine gelir kaydedilmek üzere işletme ruhsat taban bedeli ve işletme ruhsat bedeli yatırılarak, yetkilendirilmiş tüzel kişilerce maden mühendisinin sorumluluğunda hazırlanmış işletme projesi ve bu projenin uygulanabilmesi için gerekli olan mali yeterliliğine ilişkin belgelerin ve aktif edilmiş tebligata esas kayıtlı elektronik posta adresinin (KEP) veya kurumsal elektronik tebligat sistemi (e-Tebligat) adresinin ruhsat sahibi tarafından Genel Müdürlüğe verilmesi zorunludur. Aksi hâlde talep reddedilir ve ilgili saha ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır. Projedeki teknik eksiklikler iki ay içerisinde Genel Müdürlük tarafından ruhsat sahibine bildirilir, eksiklikler yapılan bildirimden itibaren üç ay içinde tamamlanır. Eksikliklerini verilen sürede tamamlamayanlara 31.054 TL idari para cezası uygulanarak süre üç ay daha uzatılır. Bu süre sonunda projedeki teknik eksiklikleri tamamlamayanların talepleri kabul edilmez ve ilgili saha ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır. Talebin kabul edilmemesi hâlinde yatırılan işletme ruhsatı taban bedeli iade edilmez, işletme ruhsat bedeli ise iade edilir. Taleplerin uygun görülmesi hâlinde bir ay içinde işletme ruhsatı düzenlenir.

(Değişik ikinci fıkra:14/2/2019-7164/17 md.)  Ruhsatların süre uzatım taleplerinde; ruhsat süresinin bitiş tarihinden en geç altı ay öncesine kadar, 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun bulunmaması şartıyla Genel Müdürlüğün bütçesine gelir kaydedilmek üzere işletme ruhsat taban bedeli yatırılarak, yetkilendirilmiş tüzel kişilerce maden mühendisinin sorumluluğunda hazırlanmış işletme projesi ve aktif edilmiş tebligata esas kayıtlı elektronik posta adresinin (KEP) veya kurumsal elektronik tebligat sistemi (e-Tebligat) adresinin ruhsat sahibi tarafından Genel Müdürlüğe verilmesi zorunludur. Aksi hâlde talep reddedilir ve ilgili saha ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır. Genel Müdürlükçe proje üzerinde veya mahallinde yapılan/yapılmış inceleme sonucunda tespit edilen, projedeki teknik eksiklikler ve süre uzatımı talebinde bulunulan ruhsata ilişkin vadesi geçmiş ruhsat harcı, ruhsat bedeli, çevre ile uyum teminatı ve Devlet hakkı gibi mali eksiklikler Genel Müdürlük tarafından ruhsat sahibine iki ay içerisinde bildirilir, eksiklikler yapılan bildirimden itibaren üç ay içinde tamamlanır. Eksikliklerini verilen sürede tamamlamayanlara 31.054 TL idari para cezası uygulanır. Ruhsat süresinin sonuna kadar eksikliklerin tamamlanmaması durumunda ruhsat süresi uzatılmaz ve bu alanlar başka bir işleme gerek kalmaksızın ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır. Talebin kabul edilmemesi hâlinde yatırılan işletme ruhsatı taban bedeli iade edilmez. Süre uzatım talebinin uygun görülmesi hâlinde ise en geç ruhsat süre sonundan itibaren bir ay içinde işletme ruhsatının süresi, işletme ruhsatının süresinin bitim tarihinden itibaren uzatılır. Ruhsat süresi dolan ruhsat sahalarında maden işletme faaliyetleri yapılamaz.

 (Değişik üçüncü fıkra:14/2/2019-7164/17 md.) I. Grup (a) bendi madenlerin işletme ruhsat süresi beş yıldır. Diğer grup madenlerin işletme ruhsat süresi on yıldan az olmamak üzere projesine göre belirlenir. I. Grup (a) bendi ve diğer gruplardaki maden işletme ruhsatlarının süresi, sürenin bitiminden altı ay önce süre uzatma talebinin olması ve uygun bulunması hâlinde uzatılabilir. I. Grup (a) bendi maden işletme ruhsat süresini uzatma taleplerinde, işletme ruhsat bedelinin beş katından fazla olmamak üzere büyükşehir belediyesi olan illerde valilik, diğer illerde ise il özel idaresi tarafından belirlenen uzatma bedeli alınır. Süre uzatımları dahil toplam işletme ruhsat süresi I. Grup madenlerde otuz yılı, II. Grup madenlerde kırk yılı, diğer grup madenlerde ise elli yılı geçmeyecek şekilde projesine göre Genel Müdürlük tarafından belirlenir. I. Grup madenlerde otuz yıldan altmış yıla kadar, II. Grup madenlerde kırk yıldan seksen yıla kadar sürenin uzatılmasına Bakan, diğer grup madenlerde ise elli yıldan doksandokuz yıla kadar sürenin uzatılmasına Cumhurbaşkanı yetkilidir. Ruhsat süreleri, süre uzatımları dahil bu süreleri aşamaz ve süresinin sonuna gelen ruhsat alanları başka bir işleme gerek kalmaksızın ruhsat sahasındaki buluculuk ve görünür rezerv geliştirme hakkı düşürülerek ihalelik saha konumuna gelir. Kamu kurum ve kuruluşlarına ait ruhsatlarda süre sınırları uygulanmaz. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ihale edilen ruhsat sahalarında ruhsat süre başlangıcı hak sahibi adına ruhsatın düzenlendiği tarihtir.

(Değişik dördüncü fıkra:14/2/2019-7164/17 md.) Arama ruhsatlı sahalara, geçici tesis alanı ile arama süresince belirlenen görünür ve/veya muhtemel rezerv alanı üzerine, arama ruhsatının diğer kısımları taksir edilerek, işletme ruhsatı verilir. Ancak maden işletme faaliyetlerinin yapılması mümkün olmayan küçük alanlar içerecek şekilde işletme ruhsatı düzenlenemez. Maden işletme faaliyetleri yapılamayacak nitelikte küçük alanlar içerir şekilde yapılan işletme ruhsat taleplerinde bu alanlar Genel Müdürlükçe ruhsattan taksir edilir. Taksir edilen küçük alan, taksir edildiği ruhsatın mücaviri sayılmaz. İşletme ruhsatlarında, geçici tesis alanı ve görünür rezerv alanına işletme izni verilir. Muhtemel rezerv alanlarının IV. Grup maden işletme ruhsat sahalarında on yıl, diğer grup maden işletme ruhsat sahalarında beş yıl içinde Ulusal Maden Kaynak ve Rezerv Raporlama Koduna göre kaynak ve/veya rezerv haline getirilmeyen alanlar da taksir edilir. İşletme ruhsatlarında muhtemel rezerv alanlarının Ulusal Maden Kaynak ve Rezerv Raporlama Koduna göre kaynak ve/veya rezerv alanı haline getirilmesine yönelik yapılacak faaliyetlerde 17 nci maddenin dokuzuncu fıkrası hükmü uygulanır. İşletme ruhsatlarında, işletme izin alanı dışında kalan alanlarda görünür rezervin tespitine yönelik yapılacak arama faaliyetlerinde alınması gerekli izinler arama ruhsatları ile aynı hükümlere tabidir.

III. Grup madenlerde, projede üretilmesi öngörülen madenler için gerekli su miktarı ve gaz debisi esas alınır. Bu grup madenler, rezervuar, beslenme alanı ve havzanın tabiî dengesini bozmayacak, kapasitesini aşmayacak ve işletme tesislerini kapsayacak şekilde ruhsatlandırılır.

V. Grup madenlerin üretimi işletme ruhsatı ile yapılır. Arama ruhsatı süresi sonuna kadar yapılan çalışmaları içeren arama faaliyet raporu ve ruhsat taban bedelinin ödendiğine dair belge ile müracaatta bulunulması halinde işletme ruhsatı hakkı doğar.(1)(3)

(Değişik yedinci fıkra:14/2/2019-7164/17 md.) V. Grup madenlerde işletme ruhsatı süresi beş yıl olup bu süre uzatılabilir.

V. Grup madenlerin üretimi arazi yüzeyinden toplanarak yapılır. Bu madenlerin işletilmesi için yarma, galeri gibi faaliyette bulunulmasının gerekmesi durumunda, yetkilendirilmiş tüzel kişilerce işletme projesi hazırlanarak Genel Müdürlükten izin alınması zorunludur.(2)

(Değişik dokuzuncu fıkra:14/2/2019-7164/17 md.) Görünür rezervi belirlenen alanlar üzerine maden işletmeciliğine engel olacak şekilde başka grup işletme ruhsatı verilemez. Ayrı ayrı üretilmesi imkanı olmayan farklı gruptaki madenler için üst üste işletme ruhsatı verilemez. Ancak farklı gruptaki ruhsat taleplerinin aynı kişiye ait olması veya talep sahiplerinin aralarında mutabakat sağladıklarını belgelemeleri hâlinde bu şart aranmaz. IV. Grup maden ruhsat sahaları üzerine V. Grup maden ruhsatı verilemez. V. Grup maden ruhsat sahalarının üzerine ise IV. Grup maden ruhsatı verilebilir. Ancak bu durumda IV. Grup maden ruhsat sahalarında yapılan madencilik faaliyetlerinde elde edilen V. Grup madenlerin V. Grup maden ruhsat sahibine IV. Grup maden ruhsat sahibi tarafından herhangi bir bedel talep edilmeksizin teslim edilmesi zorunludur. Aksi takdirde 10 uncu maddenin yedinci fıkrası ile 12 nci maddenin beşinci fıkrası kapsamında işlem tesis edilir. Ayrıca V. Grup maden ruhsatlarında, 16 ncı maddenin on birinci fıkrası kapsamında zaruri üretim ve/veya pasa değerlendirme izni verilmez.

(Değişik onuncu fıkra:14/2/2019-7164/17 md.) Aynı alanda ayrı veya aynı gruplara ait ruhsat faaliyetlerinin çakışmasından dolayı, ruhsat sahipleri arasında uyuşmazlık çıkması veya kendi aralarında mutabakat sağlayamamaları hâlinde, Genel Müdürlük, projeler üzerinde ve/veya yerinde inceleme yapar. İnceleme sonucunda bu alanda ayrı ayrı çalışma imkânının tespiti hâlinde, çalışma esasları Genel Müdürlükçe belirlenir. Bu mümkün değilse öncelik hakkı esas alınarak faaliyete izin verilir.

(Değişik onbirinci fıkra: 4/2/2015 – 6592/13 md.) 7 nci maddeye göre gerekli izinlerin alınmasından itibaren işletme izni verilir. Bu iznin verildiği tarihten itibaren Devlet hakkı alınır. Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde 7 nci maddeye göre alınması gerekli olan çevresel etki değerlendirme kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip, işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için her yıl 50.000 TL idari para cezası verilir. İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz.

(Değişik onikinci fıkra: 28/11/2017-7061/49 md.) Beş yıllık dönemde, üretimin en az olduğu herhangi üç yılında yaptığı toplam üretim miktarı projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %30’undan az olması durumunda, ruhsat sahiplerine 77.632 Türk lirası idari para cezası verilir. İdari para cezasının uygulanmasından başlamak üzere, geriye doğru üç yıllık dönemlerde yaptığı toplam üretim miktarı projede beyan edilen yıllık üretim miktarının %30’undan daha az olması durumunda ruhsat sahiplerine 77.632 Türk lirası idari para cezası verilir. Bu fıkra kapsamında beş yıl içerisinde iki defa idari para cezası uygulanması halinde ruhsat iptal edilir. Yılların belirlenmesi, takvim yılı hesabına göre yapılır. Dönemlerin hesaplanmasında, işletme izninin verildiği yıl ile üretime ilişkin tespitin yapıldığı yıl dikkate alınmaz. Ancak mücbir sebepler, beklenmeyen haller veya Genel Müdürlük tarafından kabul edilen işletme projesi ve termin planına göre madene ulaşmak amacıyla galeri, kuyu ve/veya dekapaj için geçirilen süreler, projede beyan edilen yıllık üretim miktarı ile orantılı olarak dikkate alınır. Bu fıkrada geçen idari para cezası hariç diğer oranları iki katına kadar artırmaya, yarısına kadar indirmeye ve ruhsat türlerine göre farklılaştırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir. (1)(2)

(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/11 md.) Üretilecek madenin kullanıldığı entegre metalurji, seramik, çimento, kireç ve kimya tesisleri termik santral ve IV. Grup madenlerin zenginleştirme tesislerini beslemeye yönelik aynı tesis sahibine ait, kurulu tesislerinden uzaklığı, hangi tesislerin bu uygulamaya tabi olacağı ve diğer usul ve esasları yönetmelikle belirlenen ruhsatlara on ikinci fıkra hükümleri uygulanmaz. Ancak, üretim yapılamayan her bir ruhsat için, projede belirtilen üretim miktarının % 10’u üzerinden Devlet hakkı alınır.

(Değişik ondördüncü fıkra:14/2/2019-7164/17 md.) Ereğli Kömür Havzasındaki taşkömürü ve 10/6/1983 tarihli ve 2840 sayılı Bor Tuzları, Trona ve Asfaltit Madenleri ile Nükleer Enerji Hammaddelerinin İşletilmesini, Linyit ve Demir Sahalarının Bazılarının İadesini Düzenleyen Kanunda sayılan bor tuzu, toryum ve uranyum madenleri ile bu ruhsatlarda birlikte işletilme zorunluluğu olan, kompleks halde bulunan madenler için bu maddede yazılı süreler uygulanmaz.

 

 

Teklif 3. Madde

Madde 24 – (Değişik: 26/5/2004 – 5177/12 md.)

(Değişik birinci fıkra:14/2/2019-7164/17 md.) İşletme ruhsatı taleplerinde, I. Grup (b) bendi ve II. Grup (a) ve (c) bendi madenler için ihale bedelinin yatırılmasından itibaren iki ay içinde, diğer maden grupları için arama ruhsat süresi sonuna kadar, 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun bulunmaması şartıyla Genel Müdürlüğün bütçesine gelir kaydedilmek üzere işletme ruhsat taban bedeli ve işletme ruhsat bedeli yatırılarak, yetkilendirilmiş tüzel kişilerce maden mühendisinin sorumluluğunda hazırlanmış işletme projesi ve bu projenin uygulanabilmesi için gerekli olan mali yeterliliğine ilişkin belgelerin ve aktif edilmiş tebligata esas kayıtlı elektronik posta adresinin (KEP) veya kurumsal elektronik tebligat sistemi (e-Tebligat) adresinin ruhsat sahibi tarafından Genel Müdürlüğe verilmesi zorunludur. Aksi hâlde talep reddedilir ve ilgili saha ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır. Projedeki teknik eksiklikler iki ay içerisinde Genel Müdürlük tarafından ruhsat sahibine bildirilir, eksiklikler yapılan bildirimden itibaren üç ay içinde tamamlanır. Eksikliklerini verilen sürede tamamlamayanlara 31.054 TL idari para cezası uygulanarak süre üç ay daha uzatılır. Bu süre sonunda projedeki teknik eksiklikleri tamamlamayanların talepleri kabul edilmez ve ilgili saha ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır. Talebin kabul edilmemesi hâlinde yatırılan işletme ruhsatı taban bedeli iade edilmez, işletme ruhsat bedeli ise iade edilir. Taleplerin uygun görülmesi hâlinde bir ay içinde işletme ruhsatı düzenlenir.

(Değişik ikinci fıkra:14/2/2019-7164/17 md.)  Ruhsatların süre uzatım taleplerinde; ruhsat süresinin bitiş tarihinden en geç altı ay öncesine kadar, 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun bulunmaması şartıyla Genel Müdürlüğün bütçesine gelir kaydedilmek üzere işletme ruhsat taban bedeli yatırılarak, yetkilendirilmiş tüzel kişilerce maden mühendisinin sorumluluğunda hazırlanmış işletme projesi ve aktif edilmiş tebligata esas kayıtlı elektronik posta adresinin (KEP) veya kurumsal elektronik tebligat sistemi (e-Tebligat) adresinin ruhsat sahibi tarafından Genel Müdürlüğe verilmesi zorunludur. Aksi hâlde talep reddedilir ve ilgili saha ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır. Genel Müdürlükçe proje üzerinde veya mahallinde yapılan/yapılmış inceleme sonucunda tespit edilen, projedeki teknik eksiklikler ve süre uzatımı talebinde bulunulan ruhsata ilişkin vadesi geçmiş ruhsat harcı, ruhsat bedeli, çevre ile uyum teminatı ve Devlet hakkı gibi mali eksiklikler Genel Müdürlük tarafından ruhsat sahibine iki ay içerisinde bildirilir, eksiklikler yapılan bildirimden itibaren üç ay içinde tamamlanır. Eksikliklerini verilen sürede tamamlamayanlara 31.054 TL idari para cezası uygulanır. Ruhsat süresinin sonuna kadar eksikliklerin tamamlanmaması durumunda ruhsat süresi uzatılmaz ve bu alanlar başka bir işleme gerek kalmaksızın ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır. Talebin kabul edilmemesi hâlinde yatırılan işletme ruhsatı taban bedeli iade edilmez. Süre uzatım talebinin uygun görülmesi hâlinde ise en geç ruhsat süre sonundan itibaren bir ay içinde işletme ruhsatının süresi, işletme ruhsatının süresinin bitim tarihinden itibaren uzatılır. Ruhsat süresi dolan ruhsat sahalarında maden işletme faaliyetleri yapılamaz. Ancak süresi içerisinde süre uzatım talebinde bulunulmuş olmak kaydı ile süre uzatım talebi değerlendirmesi tamamlanmayan ruhsat sahalarında oniki ayı geçmemek  üzere Bakan onayı ile maden işletme faaliyetine izin verlebilir.

(Değişik üçüncü fıkra:14/2/2019-7164/17 md.)I. Grup (a) bendi madenlerin işletme ruhsat süresi beş yıldır. Diğer grup madenlerin işletme ruhsat süresi on yıldan az olmamak üzere projesine göre belirlenir. I. Grup (a) bendi ve diğer gruplardaki maden işletme ruhsatlarının süresi, sürenin bitiminden altı ay önce süre uzatma talebinin olması ve uygun bulunması hâlinde uzatılabilir. I. Grup (a) bendi maden işletme ruhsat süresini uzatma taleplerinde, işletme ruhsat bedelinin beş katından fazla olmamak üzere büyükşehir belediyesi olan illerde valilik, diğer illerde ise il özel idaresi tarafından belirlenen uzatma bedeli alınır. Süre uzatımları dahil toplam işletme ruhsat süresi I. Grup madenlerde otuz yılı, II. Grup madenlerde kırk yılı, diğer grup madenlerde ise elli yılı geçmeyecek şekilde projesine göre Genel Müdürlük tarafından belirlenir. I. Grup madenlerde otuz yıldan altmış yıla kadar, II. Grup madenlerde kırk yıldan seksen yıla kadar sürenin uzatılmasına Bakan, diğer grup madenlerde ise elli yıldan doksandokuz yıla kadar sürenin uzatılmasına Cumhurbaşkanı yetkilidir. Ruhsat süreleri, süre uzatımları dahil bu süreleri aşamaz ve süresinin sonuna gelen ruhsat alanları başka bir işleme gerek kalmaksızın ruhsat sahasındaki buluculuk ve görünür rezerv geliştirme hakkı düşürülerek ihalelik saha konumuna gelir. Kamu kurum ve kuruluşlarına ait ruhsatlarda süre sınırları uygulanmaz. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ihale edilen ruhsat sahalarında ruhsat süre başlangıcı hak sahibi adına ruhsatın düzenlendiği tarihtir.

(Değişik dördüncü fıkra:14/2/2019-7164/17 md.)Arama ruhsatlı sahalara, geçici tesis alanı ile arama süresince belirlenen görünür ve/veya muhtemel rezerv alanı üzerine, arama ruhsatının diğer kısımları taksir edilerek, işletme ruhsatı verilir. Ancak maden işletme faaliyetlerinin yapılması mümkün olmayan küçük alanlar içerecek şekilde işletme ruhsatı düzenlenemez. Maden işletme faaliyetleri yapılamayacak nitelikte küçük alanlar içerir şekilde yapılan işletme ruhsat taleplerinde bu alanlar Genel Müdürlükçe ruhsattan taksir edilir. Taksir edilen küçük alan, taksir edildiği ruhsatın mücaviri sayılmaz. İşletme ruhsatlarında, geçici tesis alanı ve görünür rezerv alanına işletme izni verilir. Muhtemel rezerv alanlarının IV. Grup maden işletme ruhsat sahalarında on yıl, diğer grup maden işletme ruhsat sahalarında beş yıl içinde Ulusal Maden Kaynak ve Rezerv Raporlama Koduna göre kaynak ve/veya rezerv haline getirilmeyen alanlar da taksir edilir. İşletme ruhsatlarında muhtemel rezerv alanlarının Ulusal Maden Kaynak ve Rezerv Raporlama Koduna göre kaynak ve/veya rezerv alanı haline getirilmesine yönelik yapılacak faaliyetlerde 17 nci maddenin dokuzuncu fıkrası hükmü uygulanır. İşletme ruhsatlarında, işletme izin alanı dışında kalan alanlarda görünür rezervin tespitine yönelik yapılacak arama faaliyetlerinde alınması gerekli izinler arama ruhsatları ile aynı hükümlere tabidir.

III. Grup madenlerde, projede üretilmesi öngörülen madenler için gerekli su miktarı ve gaz debisi esas alınır. Bu grup madenler, rezervuar, beslenme alanı ve havzanın tabiî dengesini bozmayacak, kapasitesini aşmayacak ve işletme tesislerini kapsayacak şekilde ruhsatlandırılır.

V. Grup madenlerin üretimi işletme ruhsatı ile yapılır. Arama ruhsatı süresi sonuna kadar yapılan çalışmaları içeren arama faaliyet raporu ve ruhsat taban bedelinin ödendiğine dair belge ile müracaatta bulunulması halinde işletme ruhsatı hakkı doğar.(1)(3)

(Değişik yedinci fıkra:14/2/2019-7164/17 md.) V. Grup madenlerde işletme ruhsatı süresi beş yıl olup bu süre uzatılabilir.

V. Grup madenlerin üretimi arazi yüzeyinden toplanarak yapılır. Bu madenlerin işletilmesi için yarma, galeri gibi faaliyette bulunulmasının gerekmesi durumunda, yetkilendirilmiş tüzel kişilerce işletme projesi hazırlanarak Genel Müdürlükten izin alınması zorunludur.(2)

(Değişik dokuzuncu fıkra:14/2/2019-7164/17 md.) Görünür rezervi belirlenen alanlar üzerine maden işletmeciliğine engel olacak şekilde başka grup işletme ruhsatı verilemez. Ayrı ayrı üretilmesi imkanı olmayan farklı gruptaki madenler için üst üste işletme ruhsatı verilemez. Ancak farklı gruptaki ruhsat taleplerinin aynı kişiye ait olması veya talep sahiplerinin aralarında mutabakat sağladıklarını belgelemeleri hâlinde bu şart aranmaz. IV. Grup maden ruhsat sahaları üzerine V. Grup maden ruhsatı verilemez. V. Grup maden ruhsat sahalarının üzerine ise IV. Grup maden ruhsatı verilebilir. Ancak bu durumda IV. Grup maden ruhsat sahalarında yapılan madencilik faaliyetlerinde elde edilen V. Grup madenlerin V. Grup maden ruhsat sahibine IV. Grup maden ruhsat sahibi tarafından herhangi bir bedel talep edilmeksizin teslim edilmesi zorunludur. Aksi takdirde 10 uncu maddenin yedinci fıkrası ile 12 nci maddenin beşinci fıkrası kapsamında işlem tesis edilir. Ayrıca V. Grup maden ruhsatlarında, 16 ncı maddenin on birinci fıkrası kapsamında zaruri üretim ve/veya pasa değerlendirme izni verilmez.

(Değişik onuncu fıkra:14/2/2019-7164/17 md.)Aynı alanda ayrı veya aynı gruplara ait ruhsat faaliyetlerinin çakışmasından dolayı, ruhsat sahipleri arasında uyuşmazlık çıkması veya kendi aralarında mutabakat sağlayamamaları hâlinde, Genel Müdürlük, projeler üzerinde ve/veya yerinde inceleme yapar. İnceleme sonucunda bu alanda ayrı ayrı çalışma imkânının tespiti hâlinde, çalışma esasları Genel Müdürlükçe belirlenir. Bu mümkün değilse öncelik hakkı esas alınarak faaliyete izin verilir.

(Değişik onbirinci fıkra: 4/2/2015 – 6592/13 md.) 7 nci maddeye göre gerekli izinlerin alınmasından itibaren işletme izni verilir. Bu iznin verildiği tarihten itibaren Devlet hakkı alınır. Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde 7 nci maddeye göre alınması gerekli olan çevresel etki değerlendirme kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip, işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için her yıl 50.000 TL idari para cezası verilir. İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz.

(Değişik onikinci fıkra: 28/11/2017-7061/49 md.) Beş yıllık dönemde, üretimin en az olduğu herhangi üç yılında yaptığı toplam üretim miktarı projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %30’undan az olması durumunda, ruhsat sahiplerine 77.632 Türk lirası idari para cezası verilir. İdari para cezasının uygulanmasından başlamak üzere, geriye doğru üç yıllık dönemlerde yaptığı toplam üretim miktarı projede beyan edilen yıllık üretim miktarının %30’undan daha az olması durumunda ruhsat sahiplerine 77.632 Türk lirası idari para cezası verilir. Bu fıkra kapsamında beş yıl içerisinde iki defa idari para cezası uygulanması halinde ruhsat iptal edilir. Yılların belirlenmesi, takvim yılı hesabına göre yapılır. Dönemlerin hesaplanmasında, işletme izninin verildiği yıl ile üretime ilişkin tespitin yapıldığı yıl dikkate alınmaz. Ancak mücbir sebepler, beklenmeyen haller veya Genel Müdürlük tarafından kabul edilen işletme projesi ve termin planına göre madene ulaşmak amacıyla galeri, kuyu ve/veya dekapaj için geçirilen süreler, projede beyan edilen yıllık üretim miktarı ile orantılı olarak dikkate alınır. Bu fıkrada geçen idari para cezası hariç diğer oranları iki katına kadar artırmaya, yarısına kadar indirmeye ve ruhsat türlerine göre farklılaştırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir. (1)(2)

(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/11 md.) Üretilecek madenin kullanıldığı entegre metalurji, seramik, çimento, kireç ve kimya tesisleri termik santral ve IV. Grup madenlerin zenginleştirme tesislerini beslemeye yönelik aynı tesis sahibine ait, kurulu tesislerinden uzaklığı, hangi tesislerin bu uygulamaya tabi olacağı ve diğer usul ve esasları yönetmelikle belirlenen ruhsatlara on ikinci fıkra hükümleri uygulanmaz. Ancak, üretim yapılamayan her bir ruhsat için, projede belirtilen üretim miktarının % 10’u üzerinden Devlet hakkı alınır.

(Değişik ondördüncü fıkra:14/2/2019-7164/17 md.)Ereğli Kömür Havzasındaki taşkömürü ve 10/6/1983 tarihli ve 2840 sayılı Bor Tuzları, Trona ve Asfaltit Madenleri ile Nükleer Enerji Hammaddelerinin İşletilmesini, Linyit ve Demir Sahalarının Bazılarının İadesini Düzenleyen Kanunda sayılan bor tuzu, toryum ve uranyum madenleri ile bu ruhsatlarda birlikte işletilme zorunluluğu olan, kompleks halde bulunan madenler için bu maddede yazılı süreler uygulanmaz.

Bu madde ile 13 üncü madde kapsamında maden arama ve işletme ruhsatlarının verilmesi, birleştirilmesi, sürelerinin uzatılması, devir ve intikalleri ile çevreyle uyum bedeli iadelerine ilişkin müracaatlarda 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcun bulunmaması şartı aranır.

 

Madde 24 – (Değişik: 26/5/2004 – 5177/12 md.)

(Değişik birinci fıkra:14/2/2019-7164/17 md.) İşletme ruhsatı taleplerinde, I. Grup (b) bendi ve II. Grup (a) ve (c) bendi madenler için ihale bedelinin yatırılmasından itibaren iki ay içinde, diğer maden grupları için arama ruhsat süresi sonuna kadar, 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun bulunmaması şartıyla Genel Müdürlüğün bütçesine gelir kaydedilmek üzere işletme ruhsat taban bedeli ve işletme ruhsat bedeli yatırılarak, yetkilendirilmiş tüzel kişilerce maden mühendisinin sorumluluğunda hazırlanmış işletme projesi ve bu projenin uygulanabilmesi için gerekli olan mali yeterliliğine ilişkin belgelerin ve aktif edilmiş tebligata esas kayıtlı elektronik posta adresinin (KEP) veya kurumsal elektronik tebligat sistemi (e-Tebligat) adresinin ruhsat sahibi tarafından Genel Müdürlüğe verilmesi zorunludur. Aksi hâlde talep reddedilir ve ilgili saha ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır. Projedeki teknik eksiklikler iki ay içerisinde Genel Müdürlük tarafından ruhsat sahibine bildirilir, eksiklikler yapılan bildirimden itibaren üç ay içinde tamamlanır. Eksikliklerini verilen sürede tamamlamayanlara 31.054 TL idari para cezası uygulanarak süre üç ay daha uzatılır. Bu süre sonunda projedeki teknik eksiklikleri tamamlamayanların talepleri kabul edilmez ve ilgili saha ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır. Talebin kabul edilmemesi hâlinde yatırılan işletme ruhsatı taban bedeli iade edilmez, işletme ruhsat bedeli ise iade edilir. Taleplerin uygun görülmesi hâlinde bir ay içinde işletme ruhsatı düzenlenir.

(Değişik ikinci fıkra:14/2/2019-7164/17 md.)  Ruhsatların süre uzatım taleplerinde; ruhsat süresinin bitiş tarihinden en geç altı ay öncesine kadar, 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun bulunmaması şartıyla Genel Müdürlüğün bütçesine gelir kaydedilmek üzere işletme ruhsat taban bedeli yatırılarak, yetkilendirilmiş tüzel kişilerce maden mühendisinin sorumluluğunda hazırlanmış işletme projesi ve aktif edilmiş tebligata esas kayıtlı elektronik posta adresinin (KEP) veya kurumsal elektronik tebligat sistemi (e-Tebligat) adresinin ruhsat sahibi tarafından Genel Müdürlüğe verilmesi zorunludur. Aksi hâlde talep reddedilir ve ilgili saha ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır. Genel Müdürlükçe proje üzerinde veya mahallinde yapılan/yapılmış inceleme sonucunda tespit edilen, projedeki teknik eksiklikler ve süre uzatımı talebinde bulunulan ruhsata ilişkin vadesi geçmiş ruhsat harcı, ruhsat bedeli, çevre ile uyum teminatı ve Devlet hakkı gibi mali eksiklikler Genel Müdürlük tarafından ruhsat sahibine iki ay içerisinde bildirilir, eksiklikler yapılan bildirimden itibaren üç ay içinde tamamlanır. Eksikliklerini verilen sürede tamamlamayanlara 31.054 TL idari para cezası uygulanır. Ruhsat süresinin sonuna kadar eksikliklerin tamamlanmaması durumunda ruhsat süresi uzatılmaz ve bu alanlar başka bir işleme gerek kalmaksızın ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır. Talebin kabul edilmemesi hâlinde yatırılan işletme ruhsatı taban bedeli iade edilmez. Süre uzatım talebinin uygun görülmesi hâlinde ise en geç ruhsat süre sonundan itibaren bir ay içinde işletme ruhsatının süresi, işletme ruhsatının süresinin bitim tarihinden itibaren uzatılır. Ruhsat süresi dolan ruhsat sahalarında maden işletme faaliyetleri yapılamaz. Ancak süresi içerisinde süre uzatım talebinde bulunulmuş olmak kaydı ile süre uzatım talebi değerlendirmesi tamamlanmayan ruhsat sahalarında oniki ayı geçmemek  üzere bu kanun hükümlerine uymak şartı Bakan onayı ile maden işletme faaliyetine izin verlebilir.

(Değişik üçüncü fıkra:14/2/2019-7164/17 md.)I. Grup (a) bendi madenlerin işletme ruhsat süresi beş yıldır. Diğer grup madenlerin işletme ruhsat süresi on yıldan az olmamak üzere projesine göre belirlenir. I. Grup (a) bendi ve diğer gruplardaki maden işletme ruhsatlarının süresi, sürenin bitiminden altı ay önce süre uzatma talebinin olması ve uygun bulunması hâlinde uzatılabilir. I. Grup (a) bendi maden işletme ruhsat süresini uzatma taleplerinde, işletme ruhsat bedelinin beş katından fazla olmamak üzere büyükşehir belediyesi olan illerde valilik, diğer illerde ise il özel idaresi tarafından belirlenen uzatma bedeli alınır. Süre uzatımları dahil toplam işletme ruhsat süresi I. Grup madenlerde otuz yılı, II. Grup madenlerde kırk yılı, diğer grup madenlerde ise elli yılı geçmeyecek şekilde projesine göre Genel Müdürlük tarafından belirlenir. I. Grup madenlerde otuz yıldan altmış yıla kadar, II. Grup madenlerde kırk yıldan seksen yıla kadar sürenin uzatılmasına Bakan, diğer grup madenlerde ise elli yıldan doksandokuz yıla kadar sürenin uzatılmasına Cumhurbaşkanı yetkilidir. Ruhsat süreleri, süre uzatımları dahil bu süreleri aşamaz ve süresinin sonuna gelen ruhsat alanları başka bir işleme gerek kalmaksızın ruhsat sahasındaki buluculuk ve görünür rezerv geliştirme hakkı düşürülerek ihalelik saha konumuna gelir. Kamu kurum ve kuruluşlarına ait ruhsatlarda süre sınırları uygulanmaz. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ihale edilen ruhsat sahalarında ruhsat süre başlangıcı hak sahibi adına ruhsatın düzenlendiği tarihtir.

(Değişik dördüncü fıkra:14/2/2019-7164/17 md.)Arama ruhsatlı sahalara, geçici tesis alanı ile arama süresince belirlenen görünür ve/veya muhtemel rezerv alanı üzerine, arama ruhsatının diğer kısımları taksir edilerek, işletme ruhsatı verilir. Ancak maden işletme faaliyetlerinin yapılması mümkün olmayan küçük alanlar içerecek şekilde işletme ruhsatı düzenlenemez. Maden işletme faaliyetleri yapılamayacak nitelikte küçük alanlar içerir şekilde yapılan işletme ruhsat taleplerinde bu alanlar Genel Müdürlükçe ruhsattan taksir edilir. Taksir edilen küçük alan, taksir edildiği ruhsatın mücaviri sayılmaz. İşletme ruhsatlarında, geçici tesis alanı ve görünür rezerv alanına işletme izni verilir. Muhtemel rezerv alanlarının IV. Grup maden işletme ruhsat sahalarında on yıl, diğer grup maden işletme ruhsat sahalarında beş yıl içinde Ulusal Maden Kaynak ve Rezerv Raporlama Koduna göre kaynak ve/veya rezerv haline getirilmeyen alanlar da taksir edilir. İşletme ruhsatlarında muhtemel rezerv alanlarının Ulusal Maden Kaynak ve Rezerv Raporlama Koduna göre kaynak ve/veya rezerv alanı haline getirilmesine yönelik yapılacak faaliyetlerde 17 nci maddenin dokuzuncu fıkrası hükmü uygulanır. İşletme ruhsatlarında, işletme izin alanı dışında kalan alanlarda görünür rezervin tespitine yönelik yapılacak arama faaliyetlerinde alınması gerekli izinler arama ruhsatları ile aynı hükümlere tabidir.

III. Grup madenlerde, projede üretilmesi öngörülen madenler için gerekli su miktarı ve gaz debisi esas alınır. Bu grup madenler, rezervuar, beslenme alanı ve havzanın tabiî dengesini bozmayacak, kapasitesini aşmayacak ve işletme tesislerini kapsayacak şekilde ruhsatlandırılır.

V. Grup madenlerin üretimi işletme ruhsatı ile yapılır. Arama ruhsatı süresi sonuna kadar yapılan çalışmaları içeren arama faaliyet raporu ve ruhsat taban bedelinin ödendiğine dair belge ile müracaatta bulunulması halinde işletme ruhsatı hakkı doğar.(1)(3)

(Değişik yedinci fıkra:14/2/2019-7164/17 md.) V. Grup madenlerde işletme ruhsatı süresi beş yıl olup bu süre uzatılabilir.

V. Grup madenlerin üretimi arazi yüzeyinden toplanarak yapılır. Bu madenlerin işletilmesi için yarma, galeri gibi faaliyette bulunulmasının gerekmesi durumunda, yetkilendirilmiş tüzel kişilerce işletme projesi hazırlanarak Genel Müdürlükten izin alınması zorunludur.(2)

(Değişik dokuzuncu fıkra:14/2/2019-7164/17 md.) Görünür rezervi belirlenen alanlar üzerine maden işletmeciliğine engel olacak şekilde başka grup işletme ruhsatı verilemez. Ayrı ayrı üretilmesi imkanı olmayan farklı gruptaki madenler için üst üste işletme ruhsatı verilemez. Ancak farklı gruptaki ruhsat taleplerinin aynı kişiye ait olması veya talep sahiplerinin aralarında mutabakat sağladıklarını belgelemeleri hâlinde bu şart aranmaz. IV. Grup maden ruhsat sahaları üzerine V. Grup maden ruhsatı verilemez. V. Grup maden ruhsat sahalarının üzerine ise IV. Grup maden ruhsatı verilebilir. Ancak bu durumda IV. Grup maden ruhsat sahalarında yapılan madencilik faaliyetlerinde elde edilen V. Grup madenlerin V. Grup maden ruhsat sahibine IV. Grup maden ruhsat sahibi tarafından herhangi bir bedel talep edilmeksizin teslim edilmesi zorunludur. Aksi takdirde 10 uncu maddenin yedinci fıkrası ile 12 nci maddenin beşinci fıkrası kapsamında işlem tesis edilir. Ayrıca V. Grup maden ruhsatlarında, 16 ncı maddenin on birinci fıkrası kapsamında zaruri üretim ve/veya pasa değerlendirme izni verilmez.

(Değişik onuncu fıkra:14/2/2019-7164/17 md.)Aynı alanda ayrı veya aynı gruplara ait ruhsat faaliyetlerinin çakışmasından dolayı, ruhsat sahipleri arasında uyuşmazlık çıkması veya kendi aralarında mutabakat sağlayamamaları hâlinde, Genel Müdürlük, projeler üzerinde ve/veya yerinde inceleme yapar. İnceleme sonucunda bu alanda ayrı ayrı çalışma imkânının tespiti hâlinde, çalışma esasları Genel Müdürlükçe belirlenir. Bu mümkün değilse öncelik hakkı esas alınarak faaliyete izin verilir.

(Değişik onbirinci fıkra: 4/2/2015 – 6592/13 md.) 7 nci maddeye göre gerekli izinlerin alınmasından itibaren işletme izni verilir. Bu iznin verildiği tarihten itibaren Devlet hakkı alınır. Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde 7 nci maddeye göre alınması gerekli olan çevresel etki değerlendirme kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip, işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için her yıl 50.000 TL idari para cezası verilir. İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz.

(Değişik onikinci fıkra: 28/11/2017-7061/49 md.) Beş yıllık dönemde, üretimin en az olduğu herhangi üç yılında yaptığı toplam üretim miktarı projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %30’undan az olması durumunda, ruhsat sahiplerine 77.632 Türk lirası idari para cezası verilir. İdari para cezasının uygulanmasından başlamak üzere, geriye doğru üç yıllık dönemlerde yaptığı toplam üretim miktarı projede beyan edilen yıllık üretim miktarının %30’undan daha az olması durumunda ruhsat sahiplerine 77.632 Türk lirası idari para cezası verilir. Bu fıkra kapsamında beş yıl içerisinde iki defa idari para cezası uygulanması halinde ruhsat iptal edilir. Yılların belirlenmesi, takvim yılı hesabına göre yapılır. Dönemlerin hesaplanmasında, işletme izninin verildiği yıl ile üretime ilişkin tespitin yapıldığı yıl dikkate alınmaz. Ancak mücbir sebepler, beklenmeyen haller veya Genel Müdürlük tarafından kabul edilen işletme projesi ve termin planına göre madene ulaşmak amacıyla galeri, kuyu ve/veya dekapaj için geçirilen süreler, projede beyan edilen yıllık üretim miktarı ile orantılı olarak dikkate alınır. Bu fıkrada geçen idari para cezası hariç diğer oranları iki katına kadar artırmaya, yarısına kadar indirmeye ve ruhsat türlerine göre farklılaştırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir. (1)(2)

(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/11 md.) Üretilecek madenin kullanıldığı entegre metalurji, seramik, çimento, kireç ve kimya tesisleri termik santral ve IV. Grup madenlerin zenginleştirme tesislerini beslemeye yönelik aynı tesis sahibine ait, kurulu tesislerinden uzaklığı, hangi tesislerin bu uygulamaya tabi olacağı ve diğer usul ve esasları yönetmelikle belirlenen ruhsatlara on ikinci fıkra hükümleri uygulanmaz. Ancak, üretim yapılamayan her bir ruhsat için, projede belirtilen üretim miktarının % 10’u üzerinden Devlet hakkı alınır.

(Değişik ondördüncü fıkra:14/2/2019-7164/17 md.)Ereğli Kömür Havzasındaki taşkömürü ve 10/6/1983 tarihli ve 2840 sayılı Bor Tuzları, Trona ve Asfaltit Madenleri ile Nükleer Enerji Hammaddelerinin İşletilmesini, Linyit ve Demir Sahalarının Bazılarının İadesini Düzenleyen Kanunda sayılan bor tuzu, toryum ve uranyum madenleri ile bu ruhsatlarda birlikte işletilme zorunluluğu olan, kompleks halde bulunan madenler için bu maddede yazılı süreler uygulanmaz.

Bu madde ile 13 üncü madde kapsamında maden arama ve işletme ruhsatlarının verilmesi, birleştirilmesi, sürelerinin uzatılması, devir ve intikalleri ile çevreyle uyum bedeli iadelerine ilişkin müracaatlarda 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcun bulunmaması şartı aranır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ruhsat sahiplerinin yatırımlarındna dolayı zarar görmemeleri amacıyla eklenen bu madde Bakan onayı kriteri ile ruhsat sahiplerine karşı keyfi bir uygulamanın önünü açmaktadır. Bu eklenen maddenin çıkarılması asli görüşümüzdür. 6 ay öncesinde MAPEG’e sunulan proje  bu süre zarfında normalde sonuçlanması gerekmektedir. Kurumun işlevliğini artırmak yerine ek madde konulması doğru değildir.

Eğer bu madde bu şekilde kalacak ise Ruhsat Güvencesi ilkesi gereğince, Bakan onayı  gibi bir keyfiyetin kaldırılması gerekmeketedir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

22/A maddesi kalması devlete karşı borçlu olunmaası açısından uygundur.

 

 

 

 

 

 

Ek Madde 1 – (Ek : 30/7/1999 – 4424/1 md.;Değişik: 26/5/2004 – 5177/23  md.)

3867 sayılı Ereğli Kömür Havzasındaki Ocakların Devletçe İşlettirilmesi Hakkında Kanun ile Devletçe işlettirilmesi kararlaştırılan Ereğli Kömür Havzasındaki madencilik faaliyetleri bu Kanun hükümlerine tâbidir.

Ruhsat süresi bu Kanunla getirilen süre sınırlamasına tâbi değildir.

(Değişik üçüncü fıkra:14/2/2019-7164/20 md.)       Türkiye Taşkömürü Kurumu ile Türkiye Kömür İşletmeleri, uhdelerinde bulunan maden ruhsatlarını işletmeye, işlettirmeye, bunları bölerek yeni ruhsat talep etmeye ve bu ruhsatları ihale etmeye yetkilidir. Bu fıkra kapsamında yapılacak ihale sonucunda Türkiye Taşkömürü Kurumu ile Türkiye Kömür İşletmeleri, ihaleyi kazananla yapacağı sözleşme hükümleri saklı kalmak kaydıyla ihale edilen sahayı devredebilir ve ihaleyi kazanan adına ruhsat düzenlenebilir. Ruhsat devrine esas olan sözleşme ilgili ruhsatın siciline şerh edilir. Genel Müdürlük bu sözleşmenin tarafı değildir. Ancak, Türkiye Taşkömürü Kurumunun halen kendisi tarafından doğrudan işletilen işletme izin alanlarında oluşturulacak ruhsatlar bu madde kapsamında ihale edilemez. Kamu kurum ve kuruluşları ruhsat sahalarındaki rödövansçılarının rödövansa konu olan kısmını ruhsat sahalarından bölerek rödövans sözleşmesinin hükümleri saklı kalmak kaydıyla rödövans sözleşmesi sona erene kadar rödövans sözleşmesini yaptığı kişiye devredebilir ve rödövansçı adına ruhsat düzenlenebilir. Ruhsat devrine esas olan rödövans sözleşmesi ilgili ruhsatın siciline şerh edilir. Genel Müdürlük bu sözleşmenin tarafı değildir.  Bu fıkra kapsamında devredilmiş olan ruhsat sahalarında yapılacak madencilik faaliyetlerinden doğacak Maden Kanunu, İş Kanunu, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili idari, mali ve hukuki sorumluluklar ruhsatı devralana aittir.

(Değişik fıkra: 4/2/2015 – 6592/21  md.) Ereğli Kömür Havzasındaki taşkömürü için kamu tarafından yürütülecek faaliyetler, bu Kanunun hak düşürücü ve mali hükümlerine tabi değildir, ruhsat bedeli ve Devlet hakkından muaftır. Ancak taşkömüründen özel idare payı ve köylere hizmet götürme birliği payı alınır. Diğer madenler için yürütülen faaliyetlerden de Devlet hakkı, özel idare payı ve köylere hizmet götürme birliği payı alınır.

3303 sayılı Taşkömürü Havzasındaki Taşınmaz Malların İktisabına Dair Kanun ile maden işletmeciliğine tanınan haklar, Ereğli Kömür Havzası içerisindeki taşkömürü madenciliği için geçerlidir.

Ereğli Kömür Havzasının imtiyaz alanının Cumhurbaşkanı kararıyla küçültülmesi sonucu serbest kalan alanlar, koordinatları Genel Müdürlükçe belirlenerek bu Kanunun 30 uncu maddesine göre ihale edilir. (1)

 

Teklif 4. Maddesi

Ek Madde 1 – (Ek : 30/7/1999 – 4424/1 md.;Değişik: 26/5/2004 – 5177/23  md.)

3867 sayılı Ereğli Kömür Havzasındaki Ocakların Devletçe İşlettirilmesi Hakkında Kanun ile Devletçe işlettirilmesi kararlaştırılan Ereğli Kömür Havzasındaki madencilik faaliyetleri bu Kanun hükümlerine tâbidir.

Ruhsat süresi bu Kanunla getirilen süre sınırlamasına tâbi değildir.

(Değişik üçüncü fıkra:14/2/2019-7164/20 md.)       Türkiye Taşkömürü Kurumu ile Türkiye Kömür İşletmeleri, uhdelerinde bulunan maden ruhsatlarını işletmeye, işlettirmeye, bunları bölerek yeni ruhsat talep etmeye ve bu ruhsatları ihale etmeye yetkilidir. Bu fıkra kapsamında yapılacak ihale sonucunda Türkiye Taşkömürü Kurumu ile Türkiye Kömür İşletmeleri, ihaleyi kazananla yapacağı sözleşme hükümleri saklı kalmak kaydıyla ihale edilen sahayı devredebilir ve ihaleyi kazanan adına ruhsat düzenlenebilir. Ruhsat devrine esas olan sözleşme ilgili ruhsatın siciline şerh edilir. Genel Müdürlük bu sözleşmenin tarafı değildir. Ancak, Türkiye Taşkömürü Kurumunun halen kendisi tarafından doğrudan işletilen işletme izin alanlarında oluşturulacak ruhsatlar bu madde kapsamında ihale edilemez. Kamu kurum ve kuruluşları ruhsat sahalarındaki rödövansçılarınınrödövansa konu olan kısmını ruhsat sahalarından bölerek rödövans sözleşmesinin hükümleri saklı kalmak kaydıyla rödövans sözleşmesi sona erene kadar rödövans sözleşmesini yaptığı kişiye devredebilir ve rödövansçı adına ruhsat düzenlenebilir. Ruhsat devrine esas olan rödövans sözleşmesi ilgili ruhsatın siciline şerh edilir. Genel Müdürlük bu sözleşmenin tarafı değildir. Bu ruhsat sahalarında, devralanın kurulu işletme kapasitesi veya şerh edilen sözleşmedeki kapasiteyi aşmayacağı yönünde vereceği taahhüde istinaden, ilgili alan için tanınan tüm muafiyetler ve bu Kanunun 7 nci maddesine istinaden alınmış bütün izinler devredilen ruhsatlarda da aynen korunur.   Bu fıkra kapsamında devredilmiş olan ruhsat sahalarında yapılacak madencilik faaliyetlerinden doğacak Maden Kanunu, İş Kanunu, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili idari, mali ve hukuki sorumluluklar ruhsatı devralana aittir.

(Değişik fıkra: 4/2/2015 – 6592/21  md.) Ereğli Kömür Havzasındaki taşkömürü için kamu tarafından yürütülecek faaliyetler, bu Kanunun hak düşürücü ve mali hükümlerine tabi değildir, ruhsat bedeli ve Devlet hakkından muaftır. Ancak taşkömüründen özel idare payı ve köylere hizmet götürme birliği payı alınır. Diğer madenler için yürütülen faaliyetlerden de Devlet hakkı, özel idare payı ve köylere hizmet götürme birliği payı alınır.

3303 sayılı Taşkömürü Havzasındaki Taşınmaz Malların İktisabına Dair Kanun ile maden işletmeciliğine tanınan haklar, Ereğli Kömür Havzası içerisindeki taşkömürü madenciliği için geçerlidir.

Ereğli Kömür Havzasının imtiyaz alanının Cumhurbaşkanı kararıyla küçültülmesi sonucu serbest kalan alanlar, koordinatları Genel Müdürlükçe belirlenerek bu Kanunun 30 uncu maddesine göre ihale edilir. (1

Ek Madde 1 – (Ek : 30/7/1999 – 4424/1 md.;Değişik: 26/5/2004 – 5177/23  md.)

3867 sayılı Ereğli Kömür Havzasındaki Ocakların Devletçe İşlettirilmesi Hakkında Kanun ile Devletçe işlettirilmesi kararlaştırılan Ereğli Kömür Havzasındaki madencilik faaliyetleri bu Kanun hükümlerine tâbidir.

Ruhsat süresi bu Kanunla getirilen süre sınırlamasına tâbi değildir.

(Değişik üçüncü fıkra:14/2/2019-7164/20 md.)       Türkiye Taşkömürü Kurumu ile Türkiye Kömür İşletmeleri, uhdelerinde bulunan maden ruhsatlarını işletmeye, işlettirmeye, bunları bölerek yeni ruhsat talep etmeye ve bu ruhsatları 2886 sayılı Devlet İhale Kanuna göre ihale etmeye yetkilidir. Bu fıkra kapsamında yapılacak ihale sonucunda Türkiye Taşkömürü Kurumu ile Türkiye Kömür İşletmeleri, ihaleyi kazananla yapacağı sözleşme hükümleri saklı kalmak kaydıyla ihale edilen sahayı devredebilir ve ihaleyi kazanan adına ruhsat düzenlenebilir. Ruhsat devrine esas olan sözleşme ilgili ruhsatın siciline şerh edilir. Genel Müdürlük bu sözleşmenin tarafı değildir. Ancak, Türkiye Taşkömürü Kurumunun halen kendisi tarafından doğrudan işletilen işletme izin alanlarında oluşturulacak ruhsatlar bu madde kapsamında ihale edilemez. Kamu kurum ve kuruluşları ruhsat sahalarındaki rödövansçılarınınrödövansa konu olan kısmını ruhsat sahalarından bölerek rödövans sözleşmesinin hükümleri saklı kalmak kaydıyla rödövans sözleşmesi sona erene kadar rödövans sözleşmesini yaptığı kişiye devredebilir ve rödövansçı adına ruhsat düzenlenebilir. Ruhsat devrine esas olan rödövans sözleşmesi ilgili ruhsatın siciline şerh edilir. Genel Müdürlük bu sözleşmenin tarafı değildir. Bu ruhsat sahalarında, devralanın kurulu işletme kapasitesi veya şerh edilen sözleşmedeki kapasiteyi aşmayacağı yönünde vereceği taahhüde istinaden, ilgili alan için tanınan tüm muafiyetler ve bu Kanunun 7 nci maddesine istinaden alınmış bütün izinler devredilen ruhsatlarda da aynen korunur.   Bu fıkra kapsamında devredilmiş olan ruhsat sahalarında yapılacak madencilik faaliyetlerinden doğacak Maden Kanunu, İş Kanunu, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili idari, mali ve hukuki sorumluluklar ruhsatı devralana aittir.

(Değişik fıkra: 4/2/2015 – 6592/21  md.) Ereğli Kömür Havzasındaki taşkömürü için kamu tarafından yürütülecek faaliyetler, bu Kanunun hak düşürücü ve mali hükümlerine tabi değildir, ruhsat bedeli ve Devlet hakkından muaftır. Ancak taşkömüründen özel idare payı ve köylere hizmet götürme birliği payı alınır. Diğer madenler için yürütülen faaliyetlerden de Devlet hakkı, özel idare payı ve köylere hizmet götürme birliği payı alınır.

3303 sayılı Taşkömürü Havzasındaki Taşınmaz Malların İktisabına Dair Kanun ile maden işletmeciliğine tanınan haklar, Ereğli Kömür Havzası içerisindeki taşkömürü madenciliği için geçerlidir.

Ereğli Kömür Havzasının imtiyaz alanının Cumhurbaşkanı kararıyla küçültülmesi sonucu serbest kalan alanlar, koordinatları Genel Müdürlükçe belirlenerek bu Kanunun 30 uncu maddesine göre ihale edilir. (1

7164 sayılı kanunla getirilen bu değişiklik uzman devlet kuruluşlarının ruhsatlarını değişik adlarla (ihale,işletmei rödevans)  başka kurum ve kuruluşlara ruhsat hakkı doğurmaktadır. Bu maddeki kısmın tamamen çıkarılması gerekmektedir.

TTK ve TKİ gibi devlet kuruluşları bu ruhsat sahalarını çok eskiden alınmış ruhsatlar olup bunlarla ilgili izin muvafakatları mevcut kanundan önce alınmış olmasından kaynaklanmaktadır. Müktesap hak olarak korunmuştur.

Günümüzde yapılan üretimler ile muafiyet alınan dönem arasında gelişmeler çok farklı olduğundan aynı şekilde değerlendirilmesi düşünülemez.

              Yıllar içinde gelişen teknolojiler ve değişen üretim teknikleri nedeniyle aynı tahhütlerin verilerek diğer izinlerden muaf tutulması anlaşılır değildir.

Ek 1. Madde ile Maden Kanununda ikili bir hukuk sistemi yaratılmıştır. Bir tarafta TKİ ve TTK sahaları, diğer tarafta ise bunun dışındaki Kurum, firma ve şahıslara ait sahalar için  farklı hukuk sistemi oluşturulmuştur.

          Özellikle TTK önceki ve mevcut Maden Kanunlarında birçok muafiyete tabii olduğundan, aynı muafiyetlerin bir özel sektöre devir edilmesi yasal açıdan sorun yaratabilir ve haksız rekabete yol açabilir.   

           Bir diğer sorun devredilen kapasite ile sözleşme kapasitesi birbirinden farklı ise ve sözleşme kapasitesi için gerekli izinler alınmamışsa ne olacak? Birçok sözleşme alanı bakir ve yeni işletmeye açılacak alanlar.

        Kanun düzenlemesinde eksiklerden biri de müeyyidenin bulunmamasıdır. Bugüne kadarki örneklerden bilindiği gibi sözleşmede belirtilen üretim rakamları asgari üretim rakamlarıdır. Devir alan taahhüdün üzerinde üretim yaparsa (ihaleler kamu kurumlarının kömür üretim ihtiyacını karşılamak amacı ile yapıldığından, bu talep ruhsatı devir eden kamu kurumu tarafından da yapılabilir.) yani taahhütnamenin gereğini yerine getirmez ise ne olacağı kanun düzenlemesinde yer almamıştır.

 

 

İlgili maddede değişiklik yapılması zaruri ise ilgili maddeye değişiklik tasalağının 28 nci maddesi ile MTA tarafından yapılan ihalelerin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre yapılacağına dair hüküm eklenmelidir.

Ek Madde 15- (Ek: 21/3/2018-7103/33 md.)

Bu Kanun kapsamında işletme izni veya Genel Müdürlükçe izin verilmiş rödovans sözleşmesi olmaksızın mücavirdeki sahalara taşmalar hariç olmak üzere,  maden ocağı açılması, maden üretilmesi veya faaliyetleri durdurulmuş maden sahalarında üretim faaliyetlerinin durdurulmasına sebep olan durumların düzeltilmesi ve/veya işletme güvenliğine yönelik faaliyetlerin dışında üretim faaliyetinde bulunulması fiillerini işleyenlere üç yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası verilir. Bu suçlardan hüküm giyenler, infazın tamamlanmasından itibaren on yıl boyunca madencilik faaliyeti yapamazlar.(2)

 

Tekif 5. Madde

Ek Madde 15- (Ek: 21/3/2018-7103/33 md.)

Bu Kanun kapsamında işletme izni veya Genel Müdürlükçe izin verilmiş rödovans sözleşmesi olmaksızın mücavirdeki sahalara ruhsat alanı dışındaki mücavir sahalara tedbirsiz ve dikkatsiz  faaliyetler sonucu meydana gelen taşmalar hariç olmak üzere,  maden ocağı açılması, maden üretilmesi veya faaliyetleri durdurulmuş maden sahalarında üretim faaliyetlerinin durdurulmasına sebep olan durumların düzeltilmesi ve/veya işletme güvenliğine yönelik faaliyetlerin dışında üretim faaliyetinde bulunulması fiillerini işleyenlere üç yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası verilir. Bu suçlardan hüküm giyenler, infazın tamamlanmasından itibaren on yıl boyunca madencilik faaliyeti yapamazlar.(2)

 

Ek Madde 15- (Ek: 21/3/2018-7103/33 md.)

Bu Kanun kapsamında işletme izni veya Genel Müdürlükçe izin verilmiş rödovans sözleşmesi olmaksızın mücavirdeki sahalara ruhsat alanı dışındaki mücavir sahalara tedbirsiz ve dikkatsiz  faaliyetler sonucu meydana gelen taşmalar hariç olmak üzere,  maden ocağı açılması, maden üretilmesi veya faaliyetleri durdurulmuş maden sahalarında üretim faaliyetlerinin durdurulmasına sebep olan durumların düzeltilmesi ve/veya işletme güvenliğine yönelik faaliyetlerin dışında üretim faaliyetinde bulunulması fiillerini işleyenlere üç yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası verilir. Bu suçlardan hüküm giyenler, infazın tamamlanmasından itibaren on yıl boyunca madencilik faaliyeti yapamazlar.(2)

 

Günümüzün gelişen teknolojileri ile tedbirsiz ve dikkatsiz bir şekilde ruhsat alanı dışına çıkılması mümkün değildir. Kaldı ki sahalarda görevli maden mühendisi, her hafta daimi nezaretçi defterine üretim yapılan yerin temsili koordinatını girmektedir. Tedbirsiz ve dikkatsiz faliyet ile ne kadarlık bir ruhsat sınırı aşılacağı belli değildir. Farklı yorumlara sebebiyet verecek bir madde olduğundan çıkarılması gerekmektedir. Maddede bir düzeltme yapılmak isteniyor ise, muğlak olan suçu işleyen kavramı yerine, fiilin işlenmesi durumunda kimlere karşı ceza davası açılacağının belirtilmesi daha uygun olacaktır.
5686 SAYILI JEOTERMAL KANUNDA YAPILAN DEĞİŞİKLİK
Ruhsatlar Arama ruhsatı

MADDE 5 – (1) Arama ruhsatı müracaatları, talep sahibi tarafından 1/25000 ölçekli pafta adı ve koordinatları belirtilerek beş bin hektarı geçmeyecek şekilde arama projesi ile birlikte idareye yapılır. Müracaatlarda öncelik hakkı esastır. Aynı yer için aynı anda birden fazla talep olması halinde, projeler incelenerek en hızlı ve en fazla yatırımı teklif eden proje sahibinin talebi tercih edilir. (2) İdare, müracaat alanı hakkında bilgileri MİGEM’e bildirir. Arama için başvurulan saha, önceki diğer başvurular ile çakışıyorsa, MİGEM çakışan kısımları çıkararak kalan saha için “arama ruhsatı” verilebileceğini idareye bildirir. İdare, verilen ruhsatı koordinatları ile birlikte kayıtlara alınmak üzere MİGEM’e bildirir. (3) Arama ruhsat süresi üç yıldır. Faaliyetlerin olumlu gelişmesi ve ilave etütlere ihtiyaç duyulması halinde revize proje verildikten sonra idarece uygun bulunması halinde bir yıl uzatılır ve uzatma MİGEM’e bildirilir. Arama ruhsatı süre uzatım talebi, ruhsat süresi bitiminden önce idareye yapılır. (4) Arama ruhsatı döneminde idarenin bilgisi dahilinde, çevrenin kirletilmemesi kaydı ile sadece test amaçlı üretim yapılabilir. (5) Birden fazla ili içine alan arama ve işletme faaliyetlerinde başvurular alanın büyük olduğu il idaresine yapılır ve işlemler alanın küçük olduğu il idaresine bildirilir.

Değişiklik Madde 25

Ruhsatlar Arama ruhsatı MADDE 5 – (1) Arama ruhsatı müracaatları, talep sahibi tarafından 1/25000 ölçekli pafta adı ve koordinatları belirtilerek beş bin hektarı geçmeyecek şekilde arama projesi ile birlikte idareye yapılır. Müracaatlarda öncelik hakkı esastır. Aynı yer için aynı anda birden fazla talep olması halinde, projeler incelenerek en hızlı ve en fazla yatırımı teklif eden proje sahibinin talebi tercih edilir. (2) İdare, müracaat alanı hakkında bilgileri MİGEM’e MAPEG’e bildirir. Arama için başvurulan saha, önceki diğer başvurular ile çakışıyorsa, MİGEM MAPEG çakışan kısımları çıkararak kalan saha için “arama ruhsatı” verilebileceğini idareye bildirir. İdare, verilen ruhsatı koordinatları ile birlikte kayıtlara alınmak üzere MİGEM’e MAPEG’e bildirir. (3) Arama ruhsat süresi üç yıldır. Faaliyetlerin olumlu gelişmesi ve ilave etütlere ihtiyaç duyulması halinde revize proje verildikten sonra idarece uygun bulunması halinde bir yıl uzatılır ve uzatma MİGEM’e MAPEG’e bildirilir. Arama ruhsatı süre uzatım talebi, ruhsat süresi bitiminden önce idareye yapılır. (4) Arama ruhsatı döneminde idarenin bilgisi dahilinde, çevrenin kirletilmemesi kaydı ile sadece test amaçlı üretim yapılabilir. (5) Birden fazla ili içine alan arama ve işletme faaliyetlerinde başvurular alanın büyük olduğu il idaresine yapılır ve işlemler alanın küçük olduğu il idaresine bildirilir.

Devir, sicil, ihale, harç, teminat ve idare payı

MADDE 10 – (1) Devir, sicil, ihale, harç, teminat ve idare payına ilişkin esaslar aşağıdaki şekildedir: a) Devir: Arama ve işletme ruhsatları devredilebilir. b) Sicil: İdare, kaynağa ilişkin hakların devir, haciz, rehin ve ipotek veya sona erme hususlarını içeren bir sicil tutmakla yükümlüdür. Ruhsatın sınırları, kuyuların koordinatları, akışkanın parametreleri, devir, ihtiyati haciz, rehin, ihtiyati tedbir, ipoteğe ilişkin bilgiler ve akışkanın kullanımına ilişkin kira ve benzeri sözleşmeler ile hakların sona ermesi sicile işlenir. Haklar, ancak sicile işlendiği takdirde hüküm ve sonuç doğurur. İlgililer, sicil kayıtlarının idarenin sicil memurlarından biri huzurunda gösterilmesini isteyebilir. Sicil alenidir ve kaynak sicilindeki kayıtların bilinmediği iddia edilemez. Haklara ilişkin olarak yapılan sözleşmeler, idarece sicile işlenmedikçe üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez. c) İhale: Herhangi bir sebeple hükümden düşmüş, terk edilmiş veya taksir edilmiş ruhsatlar, İdarece ihale yoluyla aramalara ve işletmeye açılır. İhale ilanı Resmî Gazete’de yayımlanır. İhale süresi içinde müracaat olmaması halinde ruhsat alanları başka bir işleme gerek kalmaksızın idare tarafından MİGEM’e bildirilerek arama ve işletme müracaatlarına açık hale gelir. ç) Harç: Jeotermal kaynaklar için 1000 Türk Lirası, doğal mineralli sular için 500 Türk Lirası arama ruhsat harcı alınır. İşletme ruhsatları için bu harç miktarları dört kat olarak uygulanır. d) Teminat: Ruhsat aşamasına bağlı olarak, hektar başına, ruhsat harcının % 1’i tutarında ruhsat teminatı alınır. Bu oranı, % 50 oranında artırmaya veya eksiltmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Ancak teminat 15.000 Türk Lirasından az olamaz. Teminatın asgarî miktarı ve harçlar, her yıl Maliye Bakanlığınca belirlenen yeniden değerleme oranlarına göre artırılır. Bu madde uyarınca önceden alınan işletme ruhsatı teminatları, beş yılda bir Maliye Bakanlığınca belirlenen yeniden değerleme oranlarına göre artırılarak güncelleştirilir. Bu Kanuna göre tamamlanması veya yenilenmesi gereken teminatlar güncel teminat üzerinden alınır.(1) e) İdare payı: Akışkanın doğrudan ve/veya dolaylı kullanıldığı tesislerin gayrisafi hasılatının % 1’i tutarında idare payı, her yıl Haziran ayı sonuna kadar idareye ödenir. Tahsil edilen tutarın beşte biri, idare tarafından, kaynağın bulunduğu belediye veya köy tüzel kişiliğine bir ay içerisinde ödenir. (2) Hak sahibi, başvurunun kabul edildiğinin kendisine bildirildiği tarihten itibaren 15 gün içerisinde harç ve teminatı yatırmadığı takdirde, talebinden vazgeçmiş sayılır

Değişiklik Madde 26

Devir, sicil, ihale, harç, teminat ve idare payı MADDE 10 – (1) Devir, sicil, ihale, harç, teminat ve idare payına ilişkin esaslar aşağıdaki şekildedir: a) Devir: Arama ve işletme ruhsatları devredilebilir. b) Sicil: İdare, kaynağa ilişkin hakların devir, haciz, rehin ve ipotek veya sona erme hususlarını içeren bir sicil tutmakla yükümlüdür. Ruhsatın sınırları, kuyuların koordinatları, akışkanın parametreleri, devir, ihtiyati haciz, rehin, ihtiyati tedbir, ipoteğe ilişkin bilgiler ve akışkanın kullanımına ilişkin kira ve benzeri sözleşmeler ile hakların sona ermesi sicile işlenir. Haklar, ancak sicile işlendiği takdirde hüküm ve sonuç doğurur. İlgililer, sicil kayıtlarının idarenin sicil memurlarından biri huzurunda gösterilmesini isteyebilir. Sicil alenidir ve kaynak sicilindeki kayıtların bilinmediği iddia edilemez. Haklara ilişkin olarak yapılan sözleşmeler, idarece sicile işlenmedikçe üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez. c) İhale: Herhangi bir sebeple hükümden düşmüş, terk edilmiş veya taksir edilmiş ruhsatlar, İdarece ihale yoluyla aramalara ve işletmeye açılır. İhale ilanı Resmî Gazete’de yayımlanır. İhale süresi içinde müracaat olmaması halinde ruhsat alanları başka bir işleme gerek kalmaksızın idare tarafından MİGEM’e bildirilerek arama ve işletme müracaatlarına açık hale gelir. ç) Harç: Jeotermal kaynaklar için 1000 Türk Lirası, doğal mineralli sular için 500 Türk Lirası arama ruhsat harcı alınır. İşletme ruhsatları için bu harç miktarları dört kat olarak uygulanır. d) Teminat: Ruhsat aşamasına bağlı olarak, hektar başına, ruhsat harcının % 1’i tutarında ruhsat teminatı alınır. Bu oranı, % 50 oranında artırmaya veya eksiltmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Ancak teminat 15.000 Türk Lirasından az olamaz. Teminatın asgarî miktarı ve harçlar, her yıl Maliye Bakanlığınca belirlenen yeniden değerleme oranlarına göre artırılır. Bu madde uyarınca önceden alınan işletme ruhsatı teminatları, beş yılda bir Maliye Bakanlığınca belirlenen yeniden değerleme oranlarına göre artırılarak güncelleştirilir. Bu Kanuna göre tamamlanması veya yenilenmesi gereken teminatlar güncel teminat üzerinden alınır.(1) e) İdare payı: Akışkanın; doğrudan ve/veya dolaylı olarak elektrik üretimi ve konut ısıtmasında kullanıldığı tesislerin gayrisafi hasılatının % 1’i tutarında idare payı ödenir. Akışkanın; doğrudan ve/veya dolaylı olarak sera, kaplıca ve diğer alanlarda kullanıldığı tesislerde ise kullanılan yıllık toplam ısı enerji değeri ve reenjeksiyon durumu dikkate alınarak kullanılan suyun  bir metreküpü 3 Türk lirası tutarını geçmeyecek,şekilde hesaplama yöntemi Bakanlık tarafından yönetmelikle belirlenen idare payı ödeneir. Bu fıkrada belirlenen idare payı üst limiti her yıl Ocak ayında yayınlana TÜFE değeri kadar artırılır. İdare payı, akışkanın; doğrudan  ve dolaylı olarak elektrik üretimi ve konut ısıtmasında kullanıldığı tesislerde her yıl haziran ayı sonuna kadar; sera, kaplıca ve diğer alanlarda kullanıldığı tesilerde ise yönetmelikle belirlenen dönemlerde idareye ödeneir. her yıl Haziran ayı sonuna kadar idareye ödenir. Tahsil edilen tutarın beşte biri, idare tarafından, kaynağın bulunduğu büyükşehirlerde ilçe belediyesi olmak üzere ilgili belediye  veya köy tüzel kişiliğine on iş günü içinde ödeneir.bir ay içerisinde ödenir. (2) Hak sahibi, başvurunun kabul edildiğinin kendisine bildirildiği tarihten itibaren 15 gün içerisinde harç ve teminatı yatırmadığı takdirde, talebinden vazgeçmiş sayılır  Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlıkları idare payından kalan kısmı genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere İçişleri Bakanlığı merkez muhasebe birimi hesabına aktarır. Gelir kaydedilen tutarlar karşılığını, Yatırım İzleme Ve Koordinasyon Başkanlıklarına aktarılmak üzere İçişleri Bakanlığı bütçesine ödenek eklemey İçişleri Bakanlığı yetkilidir.

Bu madde ile %1 idare payının hesaplanma ve ödenmesi hususları düzenlenmektedir. Düzenleme ile İdare payının %20 sinin kaynağın bulunduğu büyükşehirlerde başta ilçe belediyesi olmak üzere belediye veya köy tüzel kişiliğine ödeneceği, kalan tutarın (%80) ise genel bütçeye gelir kaydedilmesi öngörülmektedir.

Jeotermal tesislerin kurulduğu yörelerde halkın jeotermal tesislerin olumsuz etkilerine maruz kaldığı, ancak kaynağın üretiminden hiçbir yararları olmadığı hususu gözönüne alındığında, yukarıdaki oranların tam tersi olması gerektiği, %80 lik payın yöre halkının ihtiyaçları için kullanılması gerektiği değerlendirilmektedir.

Diğer taraftan elektrik üretiminde gayrisafi hasılatın %1’i olan İdare payı, akışkanın doğrudan kullanıldığı sera, kaplıca, ısıtma gibi kullanımlarda metreküpü 3 TL’ye kadar doğrudan fiyatlandırılmaktadır. Bu hesaba göre ;

Ortalama 2500 ton/saat akışkan kullanan 24 MW kurulu gücünde bir jeotermal tesis maksimum olarak;

24.000 kW x 8000 Saat x 0.105 dolar x 0,80 (verim) x0,01 (idare payı) x 8TL = 1.290.240 TL idare payı öderken, aynı miktarda akışkan kullanan bir kaplıca, sera veya konut ısıtma tesisinin:

2500 ton/saat x 8000 saat X 3 TL/ton = 60.000.000 TL

İdare payı ödemesi öngörülmektedir.

Bu haksız ve fahiş idare payı hesaplaması kabul edilebilir değildir. Aslında ülkenin jeotermal kaynaklarının genellikle orta entalpili sahalar olması ve jeotermal akışkanın doğrudan kullanımının hem kaynağın bulunduğu yöre halkına katkısının yüksek olması ve jeotermal kaynağın veriminin daha yüksek olması hususları göz önüne alındığında aslında jeotermal kaynağın doğrudan kullanımının desteklenmesi gerektiği açıktır. Yukarıda öngörülen idare payı ödemesi ile, jeotermal kaynağın doğrudan kullanımının önü kesilecektir.

 

İdarî yaptırımlar MADDE 11 – (1) Faaliyetlerin, projeye göre yürütülmesi zorunludur. Ruhsat sahibinin projesinde belirtilmeyen konularda veya izinsiz olarak faaliyette bulunulduğu tespit edilirse, teminatı irat kaydedilerek faaliyet durdurulur ve teminat üç katına çıkarılarak bir ay içinde tamamlattırılır. Aynı fiilin tekrarı halinde teminat irat kaydedilerek ruhsat iptal edilir. (2) Ruhsat sahibince, kaynak koruma alanı etüdü yapılmadan işletmeye geçilmesi veya koruma alanı etüdünde öngörülen tedbirlere uyulmamasının tespiti halinde faaliyetler durdurularak teminat irat kaydedilir. Altı ay içerisinde gerekli tedbirlerin alınması ve teminatın tamamlattırılması istenir. Altı ay sonunda teminat verilmez ve tedbirler alınmaz ise faaliyetler durdurulur. (3) İdare payının süresi içerisinde ödenmemesi halinde, teminat irat kaydedilerek iki aylık süre verilir. Bu süre zarfında idare payı yatırılmaz ve teminat tamamlanmaz ise faaliyetler durdurulur.

(4) Ruhsat olmadan faaliyette bulunulduğunun tespiti halinde, faaliyetler idarece durdurulur. 22/2/2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununa göre 50.000 Türk Lirası idare tarafından idarî para cezası tahakkuk ettirilir. (5) Ruhsat ve/veya gerekli izinler alınmadan yapılan faaliyetler durdurulur. Kaynağın ve rezervuarın korunması ile çevre kirliliğinin önlenmesi için acil tedbirlerin gerekli olduğu hallerde tedbirler idarece alınır. Bu nedenle yapılan her türlü masraf, sorumlusundan idare tarafından 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilir

Değişiklik Madde 27

İdarî yaptırımlar MADDE 11 – (1) Faaliyetlerin, projeye göre yürütülmesi zorunludur. Ruhsat sahibinin projesinde belirtilmeyen konularda veya izinsiz olarak faaliyette bulunulduğu tespit edilirse, teminatı irat kaydedilerek faaliyet durdurulur ve teminat üç katına çıkarılarak bir ay içinde tamamlattırılır. Aynı fiilin tekrarı halinde teminat irat kaydedilerek ruhsat iptal edilir. (2) Ruhsat sahibince, kaynak koruma alanı etüdü yapılmadan işletmeye geçilmesi veya koruma alanı etüdünde öngörülen tedbirlere uyulmamasının tespiti halinde faaliyetler durdurularak teminat irat kaydedilir. Altı ay içerisinde gerekli tedbirlerin alınması ve teminatın tamamlattırılması istenir. Altı ay sonunda teminat verilmez ve tedbirler alınmaz ise faaliyetler durdurulur. (3) İdare payının süresi içerisinde ödenmemesi halinde, teminat irat kaydedilerek iki aylık süre verilir. Bu süre zarfında idare payı yatırılmaz ve teminat tamamlanmaz ise faaliyetler durdurulur.

(4) Ruhsat olmadan faaliyette bulunulduğunun tespiti halinde, faaliyetler idarece durdurulur. 22/2/2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununa göre 50.000 Türk Lirası idare tarafından idarî para cezası tahakkuk ettirilir. (5) Ruhsat ve/veya gerekli izinler alınmadan yapılan faaliyetler durdurulur. Kaynağın ve rezervuarın korunması ile çevre kirliliğinin önlenmesi için acil tedbirlerin gerekli olduğu hallerde tedbirler idarece alınır. Bu nedenle yapılan her türlü masraf, sorumlusundan idare tarafından 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilir. (6)Ruhsat sahibi tarafından idare payı hesaplamasında kullanılan su miktarının belirlenmesinde usulsüzlük yapıldığı  veya kaçak kaçak kullanım tespit edilmesi halinde idare tarafından 500.00 TL’yi geçmemek üzere ruhsat sahibine bir önceki yılda kullandığı su miktarının karşılığının iki katı oranında idari para cezası tahakkuk ettirilir. İdari para cezası miktarı 100.000 TL’den aşağı olamaz. Aynı fiilin ruhsat dönemi içerisinde üçünçü kez tekrarı halinde teminat irat kaydedilerek ruhsat iptal edilir.

100.000 TL alt sınırı olan bir ceza küçük işletmeler için çok ağır bir cezadır. Elektrik üreten bir tesis ile bir köy kaplıcası aynı kefeye konulmaktadır. İşletmenin cirosu veya kullanılan akışkan miktarı ile orantılı bir ceza düzenlenmelidir.
Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü hizmetleri ile ilgili haklar MADDE 16 – (1) MTA, jeotermal ve doğal mineralli su kaynak aramalarını ruhsat harcından ve teminatından muaf olarak bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alarak yapar. MTA’nın arama ruhsatı aldığı sahalarda kaynak varlığı tespit etmesi halinde, bu alan MTA tarafından ihale edilir ve ihale üzerinde kalan istekliye bu alanda idarece işletme ruhsatı verilir. MTA’nın yaptığı masraflar ihale bedeli üzerinden alındıktan sonra kalan miktar MTA ve idarece eşit paylaşılır. (2) MTA, yürüyen ruhsat alanları dahil her yerde ruhsat şartı olmaksızın her türlü bilimsel ve teknik çalışmayı yapabilir Değişiklik Madde 28

Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü hizmetleri ile ilgili haklar MADDE 16 – (1) MTA, jeotermal ve doğal mineralli su kaynak aramalarını ruhsat harcından ve teminatından muaf olarak bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alarak yapar. MTA’nın arama ruhsatı aldığı sahalarda kaynak varlığı tespit etmesi halinde, bu alan MTA tarafından 2886 sayılı Devlet İhale Kanuna göre ihale edilir veya bedeli karşılığında  veya gelir paylaşımı esası ile kamu kurum ve kuruluşları ile bunların bağlı ortaklıklarına  Bakan onayı ile devredilebilir. İşlemlerine başlanan sahanın devir veya  ve ihale üzerinde kalan istekliye bu alanda idarece işletme ruhsatı verilir. Sahanın ihale edilerek devredilmesi ya da bedeli karşılğında veya gelir paylaşımı esası ile devredilmesi durumundan oluşacak gelirden MTA’nın yaptığı masraflar alındıktan sonra kalan miktar MTA ve idarece eşit paylaşılır. Bakan onayı ile devredilen sahaların devralan kamu kurumu ve kuruluşları taraafından bağlı ortaklıkları dışında ihalesiz olarak devri mümkün değildir.MTA’nın yaptığı masraflar ihale bedeli üzerinden alındıktan sonra kalan miktar MTA ve idarece eşit paylaşılır. (2) MTA tarafından kaynak varlığı tespit edilerek ihale edilen alanların satışlarına ilişkin ihale bedelleri taksitlendirilmek sureti ile ödenebilir. Taksitlendirme ilk taksiti peşin olmak üzere yıllık ödeme şeklinde ve en fazla altı taksit olabilir. Taksit miktarı ihale ilanında belirlenir. İhale bedelinin taksitle ödenmesi halinde taksit süresinin en az iki katı süreli ve toplam taksit tutarı kadar teminat mektubu alınır., yürüyen ruhsat alanları dahil her yerde ruhsat şartı olmaksızın her türlü bilimsel ve teknik çalışmayı yapabilir

İhalenin hangi Kanuna göre yapılacağının, açıklanması yerinde görülmektedir. Ancak hali hazırda Maden Kanunu’nda TTK ve TKİ tarafından maden sahalarına dair düzenlenen ihalelerin hangi kanun kapsamında düzenleneceğine dair bir hüküm bulunmamaktadır. Bu nedenle Maden Kanunu Ek-1 inci maddesine de  2886 sayılı Devlet İhale Kanuna göre ihale edileceği hükmünün getirilmesi görüşümüzü tekrarlamaktayız.

TMMOB MADEN MÜHENDİSLERİ ODASI JEOTERMAL KOMİSYONUNUN

ELEKTRİK PİYASA KANUNU VE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI İLE İLGİLİ KANUNUN JEOTERMAL YASASINDAKİ DEĞİŞİKLİKLERE (26. Ve 27. Maddeler) İLİŞKİN GÖRÜŞLERİ

Jeotermal kanununda daha kapsamlı bir değişiklik yapılması gerektiği konusunda görüşümüz bakanlığa daha önce iletilmiş idi. Önerdiğimiz çerçevede değişikliklerin yapılması jeotermal kaynaklarımızın daha etkin ve çevreye uyumlu olarak işletilmesi konusunda büyük önem arz etmektedir. Diğer taraftan; ilgili kanun tasarısı ile getirilmesi düşünülen değişikliklere ilişkin görüş ve önerilerim aşağıdadır.

Madde 26: Bu madde ile %1 idare payının hesaplanma ve ödenmesi hususları düzenlenmektedir. Düzenleme ile İdare payının %20 sinin kaynağın bulunduğu büyükşehirlerde başta ilçe belediyesi olmak üzere belediye veya köy tüzel kişiliğine ödeneceği, kalan tutarın (%80) ise genel bütçeye gelir kaydedilmesi öngörülmektedir.

Jeotermal tesislerin kurulduğu yörelerde halkın jeotermal tesislerin olumsuz etkilerine maruz kaldığı, ancak kaynağın üretiminden hiçbir yararları olmadığı hususu göz önüne alındığında, yukarıdaki oranların tam tersi olması gerektiği, %80’lik payın yöre halkının ihtiyaçları için kullanılması gerektiği değerlendirilmektedir.

Diğer taraftan elektrik üretiminde gayrisafi hasılatın %1’i olan İdare payı, akışkanın doğrudan kullanıldığı sera ve kaplıca gibi kullanımlarda metreküpü 3 TL’ye kadar doğrudan fiyatlandırılmaktadır. Bu hesaba göre ;

Ortalama 2500 ton/saat 150 derecenin üzerinde akışkan kullanan 24 MW kurulu gücünde bir jeotermal tesis maksimum olarak;

24.000 kW x 8000 Saat x 0.105 dolar x 0,80 (verim) x0,01 (idare payı) x 8TL = 1.290.240 TL idare payı öderken, diğer bir değişle;

6,45 kuruş/m3 bedel öderken

 aynı miktarda ve çok daha düşük sıcaklıkta (40-50 derece) akışkan kullanan bir kaplıca veya sera tesisinin:

2500 ton/saat x 8000 saat X 3 TL/ton = 60.000.000 TL

İdare payı ödemesi öngörülmektedir.

Bu haksız ve fahiş idare payı hesaplaması kabul edilebilir değildir. Öncelikle hesaplama m3 üzerinden değil, ısı içeriğine bağlı olarak hesaplanmalıdır. Aslında ülkenin jeotermal kaynaklarının genellikle orta entalpili sahalar olması ve jeotermal akışkanın doğrudan kullanımının hem kaynağın bulunduğu yöre halkına katkısının yüksek olması ve jeotermal kaynağın veriminin daha yüksek olması hususları göz önüne alındığında jeotermal kaynağın doğrudan kullanımının desteklenmesi gerektiği açıktır. Yukarıda öngörülen idare payı ödemesi ile, jeotermal kaynağın doğrudan kullanımının desteklenmesi bir yana tamamen önü kesilecektir.

Madde 27: 100.000 TL alt sınırı olan bir ceza küçük işletmeler için çok ağır bir cezadır. Elektrik üreten bir tesis ile bir köy kaplıcası aynı kefeye konulmaktadır. İşletmenin cirosu veya kullanılan ısı miktarı ile orantılı bir ceza düzenlenmelidir.