Category: Hubyar-Sıraç

Hubyar Ocağı, Hubyar Sultan, Anşabacılılar, Sıraçlar ve Hubyar Köyü ile ilgli Ali Kenanoğlu’na ait araştırma yazıları

1562 yılında kurulan Hubyar Vakfı

1562 yılında kurulan Hubyar Vakfı Hubyar Sultan 1527 – 1533 yılları arasındaki yürüttüğü Celali isyanları sonrasında bugünkü Hubyar Köyüne yerleştikten sonra Zaviyesini – Tekkesini, Ocağını kurmuş ve Kurduğu Tekkede taliplerinin hizmetlerini yürütmeye başlamıştır. Hubyar Sultan uzunca dönem başta Begdili Sıraç Alevileri olmak üzere bölgede bulunan birçok Alevi topluluğunun inançsal ve siyasal önderliğini yürütmüştür. Kanuni Sultan Süleyman’ın padişahlık döneminde Avrupa’da çok parlak yıllar geçmişse de Anadolu ve Mezopatamya’da durum hayli karışıktır. Kanuni Süleyman’ın Padişah olduğu 1520 – 1566 yılları Celali İsyanları diye adlandırılan Alevi isyanlarının en yoğun, en kanlı olduğu yıllardır. Hubyar Sultan’da bu dönemde 1527 – 1533 yılları arasında tarihte, Osmanlı’ya karşı Tokat – Sivas – Amasya – Yozgat –…

Hubyar Ocağındaki Şecere

Hubyar Ocağındaki Şecere[1] Alevi Ocaklarındaki Secereler yani soy kütükleri hayli tartışma konusu olan belgelerdendir.  Bazı Ocaklarda aile şeceresinin kimde olduğu o ailedeki hiyarerşiyi dahi belirlemektedir. Alevi Ocaklarındaki Şecereler “Seyyitlik” [2] amacıyla verilmiş şecerelerdir. Bu şecereler Selçuklu ve Osmanlı dönelerinde yazılmaya, verilmeye başlanmıştır. Bazı şecerelerin Selçuklu hükümdarınca ya da Osmanlı Padişahınca onaylandığına da rastlanmaktadır. Alevi Ocaklarındaki Şecereler Hz. Hüseyin’e dolayısıyla da Hz. Ali’ye dayanmaktadır. Yani o Ocağın Hz. Ali soyundan geldiğinin belgesi olarak kabul edilmektedir. Selçuklu ve Osmanlı’nın bazı dönemlerinde Seyyit lere ayrıcalıklar tanınmıştır. Bu dönemlerde çokça sahte Şecere üretildiği de önemli iddilardandır. Bu şecerelere yönelik bir  itirazda bu şecerelerin Selçuklu ve özellikle de Osmanlı’nın Alevi Ocaklarını kontrol altında tutmak amacıyla…

Hubyar Ocağının ikiye ayrılması ve Anşa Bacı Ocağının doğuşu

Hubyar Ocağının ikiye ayrılması ve Anşa Bacı Ocağının doğuşu Hubyar Ocağında yaşanan Babacı – Dedeci çekişmelerinin nedenleri Hubyar Ocağı kurucusu Hubyar Sultan’ın 1533-1554 yılları arasında bugünkü Hubyar Köyü sınırları içerisine yerleşip zaviyesini kurmasıyla birlikte fiziki olarak bir Ocak haline dönüştüğünü görebiliyoruz. Gerçi Ocağın 13 yy da kurulduğuna dair güçlü anlatımlar bulunsa da Tekkenin kuruluşunun 16 yy olduğunu net bir şekilde biliyoruz. [1] Hubyar Ocağı 16. Yy dan 19yy a kadar Hubyar Ocağı taliplerine,  Sıraç Türkmenlerine inançsal ve siyasal önderliğini sürdürmüştür. 19. Yy gelindiğinde II. Mahmut döneminin siyasal koşulları Hubyar Ocağını da derinden etkilemiştir. II. Mahmut döneminde Hubyar Tekkesi yıkıma uğramış,[2] Hubyar Dedelerinin faaliyetleri yasaklanmış, Hubyardan gençler alınıp Medrese eğitimine tabi…

Anşa Bacı ve Veli Baba’ya atılan iftiralar

Anşa Bacı ve Veli Baba’ya atılan iftiralar Hubyar Sultan’ın yolunu yürütmeye talip olan Veli Baba; “artık Hubyar Sultan evlatları – Dedeleri II. Mahmut’un asimilasyonlarına boyun eğdiler, Hubyar Sultan’ın yolunu ben yürüteceğim” diyerek yola çıktığından sonra çokça iftiraya, saldırıya maruz kalmışlardır. Veli Baba’nın Hubyar Köyünde Cem yaparken, hizmet yürütürken kurban kazanından köpek yavrusu ölüsünün çıkması Hubyar Ocağında anlatılan ve Veli Baba’ya yönelik atfedilen en yaygın iftiradır. Bu iftira Veli Baba’nın Hubyar Ocağı içerisindeki etkisini kırmaya yönelik olmuş ve  Veli Baba bu iftira ve dedikodusu yüzünden bir daha Hubyar Köyüne gelememiştir. [1] Hubyar Ocağında bu durumun bizzat Temel oğlu Hıdır tarafından tezgahlandığı anlatılmaktadır. Zira Temel oğlu Hıdır o dönemde Hubyar tekkesi Şeyhliği…

Anşa Bacı Kimdir?

Anşa Bacı Kimdir? Gerek Beydili Sıraç Türkmenleri gerek Hubyar Ocağı tarihi gerek se de Alevi tarihi açısından önemli bir şahsiyettir Anşa Bacı. Yaşadığı dönem, ailesi, çocukları, soyu, yaşamı çokça tartışılan, konuşulan bir kadındır Anşa Bacı. Kimleri onu Kızılbaşlık yapıyor ve Osmanlıya karşı başkaldırı hazırlığında diye Osmanlıya şikayet etmiş, kimileri ise halen dahi onun etkisini, toplum üzerindeki gücünü kırmak için türlü iftiralara baş vurmaktadırlar. Varlığı Alevi dünyası tarafından fazlaca bilinmeyen bir kadın postnişin, bir Ocak kurucusu Pir dir Anşa Bacı. Anşa Bacı ile ilgili rivayetler, dedikodular, iftiralar, övgüler, yergiler Hubyar Ocağı, Sıraç Türkmenleri ve Bölgedeki Alevi camiasında çokça anlatılmaktadır. Biz bu yazımızda belgeler ve tanıklığa dayanmış bilgiler ışığında ışık saçan, nur…

Padişah tarafından Hubyar Sultan’a verilen Ferman ve Beratlar

Padişah tarafından Hubyar Sultan’a verilen Berat Hubyar Sultan’ın 1535 – 1550 arasında Hubyar Köyü Gürgençukuru mevkiinde yerleştikten sonra bugünkü Hubyar Köyü bölgesine gelip önce Zaviyesini kuruyor.[1] Hubyar Sultan’ın kurduğu bu zaviye ile ilgili bir Fermanla Hubyar Vakfı kuruluyor ve bölge arazileri Hubyar Vakfına vakfediliyor. Hubyar Sultan’da bu Vakfın ve Tekkenin kurucusu olarak Osmanlı Vakıflar, Zaviyeler  ve Tekkeler arşivine kaydediliyor. Daha sonraları ise her padişah değişikliğinde ve her postnişin değişikliğinde Tekke ve Vakıfla ilgili postnişinlik anlamına da gelen Vakıf yetkilisi beratı veya doğrudan Tekke şeyhliği Beratları veriliyor. Bu kapsamda Hubyar Vakfı kurulup, Hubyar Tekkesi kuruculuğu kayıt altına alınan Hubyar Sultan’a da çeşitli Berat ve Fermanlar verilmiştir. Berat, Osmanlı döneminde, bir göreve…

Hubyar Sultan Türbesi üzerindeki sancak kime ait?

Hubyar Sultan Türbesi üzerindeki sancak kime ait? Hubyar Sultan Tekkesi içerisinde Hubyar Sultan’ın türbesi bulunmaktadır. Türbe içerisinde Hubyar Sultan’ın sırlandığı yer de bulunmaktadır. Hubyar Sultan Türbesinin 1955 yılında tamir ve bakımını yapan Işvanlı Veli Usta sandukanın da tamir ve bakımını yaptığını o esnada içerisini de açıp görmesi gerekenleri görüp kapattığını da söylemişti. Hubyar Türbesinin tamir bakım sürecini ve bu anlattıklarını da bizzat Işvanlı Veli Ustanın kendisinden dinledim. [1] Hubyar Sultan Türbesinin içerisinde yer alan sanduka 140x290x150 cm boyutlarında ve betonarmeden yapılmıştır. Sanduka üzerinde uzun zamandır bir “Sancak” bulunmaktadır. Sancak, genellikle askeri birliklere verilen, üzeri yazı işlemeli, kenarları saçaklı, gönderli bayrak olarak tanımlanmaktadır. [2] Hubyar Köylüleri bize bu sancağın Hubyar Sultan’a…

Hubyar Sultan’ın eşi Yalıncak kızı Gönül Ana

Hubyar Sultan’ın eşi Yalıncak kızı Gönül Ana Hubyar Sultan’ın yaşamıyla ilgili epeyce bilgi sahibi olduğumuz halde eşi ile ilgili herhangi bir bilgi mevcut değildir. Tabi ki bunun nedeni Osmanlı’nın kadınlarla ilgili herhangi bir kayıt tutmamasından kaynaklıdır. Ancak Hubyarlılar Hubyar Sultan’ın eşinin Gönül Ana olduğunu anlatmaktadırlar. Bunun yanı sıra Gönül Ana ile ilgili söylencelerde bulunmaktadır. Gönül Ana’nın mezarı da bölgenin ve Hubyar Köyünün en yüce dağı olan Tekeli dağının en yüce tepesindeki en son düzlükte meydan denilen alanda yer almaktadır. Hubyar Sultan’ın eşi Gönül Ana’ya çokça değer verdiği, onun rızalığı olmadan herhangi bir iş yapmadığı ve karar almadığı da anlatılan söylenceler arasındadır. Bütün Alevi Ocakları 3 gün Hızır Orucu tutarken Hubyar…

Ters Kenan kimdir, kimlere neden ters Kenan denir?

Ters Kenan kimdir, kimlere neden ters Kenan denir? Hubyar Köyünde aileler Hubyar Sultan’ın torunlarını baz alarak isimlendirilmektedirler. Hubyar Sultan’ın torunları Kenan Şeyh, Saçlı Ali, Hüseyin Abdal bu belirlemedeki ve ailelerin isimlendirilmelerindeki başlangıç noktasıdır. Hubyar Sultan’ın torunu Kenan Şeyhin soyundan gelenlere “Kenanlılar” , Saçlı Ali’nin oğlu Mehdi’nin soyundan gelenlere “Mehdililer” ,  Hüseyin Abdal’ın oğlu Hasan’ ın soyundan gelenlere de “Hasanlılar” denilmektedir. Hubyar Köyündeki üç ana grup, üç ana soy bu kişilerden ve bu adlarla oluşmuştur, yani Hubyar soyundan olan tüm ailelerin Kenan Şeyh, Saçlı Ali, Hüseyin Abdal’ın soyundan geldiği  kabul edilir. Bu ana soy daha sonra çoğaldıkça kendi içinde de alt kollara ayrılmıştır. Bu bağlamda Bezatlılar, Aslanlılar, Muratgiller, Karabacaklar, Mustafalılar, Aşıkgiller,…

Hubyar Sultan’ın tek oğlu Mustafa

Hubyar Sultan’ın tek oğlu Mustafa Hubyar Sultan’ın iki kardeşinin bulunduğunu ve Hubyar Köyüne Hubyar Sultan ile birlikte iki kardeşinin de yerleştiğini ancak kardeşlerden Mustafa’nın evlenmeden yaşamını yitirdiğini o tarihte köyde Hubyar oğlu Mustafa, Ali oğlu Cafer ve Ali oğlu Erdoğan’ın yaşadıklarını 1574 tarihli tapu tahrir kayıtlarından anlıyoruz.[1] Hubyar Sultan’ın kardeşi Mustafa erken hakka yürüdüğü için Hubyar Sultan’ın oğluna kardeşi ve de aynı zamanda Dedesinin ismi olan Mustafa ismini vermiştir. Elimizdeki tüm kayıtlardan Hubyar Sultan’ın Mustafa isminde tek bir oğlu olduğunu biliyoruz. Osmanlının kadınlara ilişkin bir kayıt tutmaması nedeniyle Hubyar Sultan’ın kızları hakkında belgelere dayalı bir bilgimiz bulunmamaktadır. Hubyar Sultan’ın yedi kızı olduğunu rivayetlere dayalı anlatımlardan biliyoruz. Bugün Hubyar Köyünde Hubyar…